De missie van een ex-bankier

Ex-beurshandelaar Jérôme Kerviel, die 5 miljard euro liet verdampen, wandelt uit protest van Rome naar Parijs. Morgen doet de rechter uitspraak in zijn laatste beroep.

Jérôme Kerviel, de juniorhandelaar van Société Générale die in 2008 4,9 miljard euro verloor, zal er morgen niet bij zijn als het Hof van Cassatie zich uitspreekt over zijn laatste beroepsmogelijkheid.

Hij is wandelen.

Kerviel werd in 2010 veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf, waarvan twee voorwaardelijk, wegens fraude, misbruik van vertrouwen van zijn werkgever en manipulatie van computersystemen. Daarnaast moet hij de miljardenschuld terugbetalen – een praktisch onmogelijke opgave, zelfs voor een voormalige bankier.

Kerviel wil dat justitie de zaak overdoet en de verantwoordelijkheid van Société Générale zelf onderzoekt. Hij ziet zichzelf als slachtoffer van een systeem. Verliest hij, dan moet hij alsnog de cel in en zal hij de rest van zijn leven al zijn inkomsten boven het bestaansminimum moeten afdragen aan zijn voormalige werkgever.

Als de rechter zich morgen in Parijs uitspreekt, is Kerviel zo’n 1.000 kilometer verderop, waarschijnlijk net even ten noorden van Bologna. Volgens zijn advocaat stelt Kerviel zich „waar hij dan ook is”, ter beschikking van justitie.

Na een bezoek vorige maand aan paus Franciscus („de vertegenwoordiger van eerlijkheid en rechtschapenheid”), is Kerviel (37) begonnen aan een voettocht terug naar Parijs. Hij protesteert hiermee tegen de „tirannie van de markten”, een term die hij leende van de paus zelf. Dagelijks loopt hij zo’n 15 tot 30 kilometer.

Op de Franse tv-zender BFMTV, die hem een paar kilometer op zijn tocht volgde, zei Kerviel dat hij inmiddels een „ander mens” is geworden. De snelle beurshandelaar met de priemende ogen en dure pakken draagt nu een rommelbaard en overnacht met geld van vrienden in eenvoudige pensionnetjes langs de route. In plaats van drie pakjes Marlboro per dag rookt hij er nog maar één. Werk heeft hij niet.

Ruim 3.500 mensen volgen de publieke boetedoening via Facebook. Steeds als Kerviel een nieuw fotootje van zijn getormenteerde gelaat of het idyllische landschap plaatst, reageren honderden fans met ‘likes’ en aanmoedigingen. „Ik sta achter je en wens je toe dat je het gevecht tegen Goliath wint”, schreef ene Bruno deze week.

Want Kerviel is nog immer populair. Toen zijn beursfraude in 2008 uitkwam, was de Bretonse provinciejongen voor veel Fransen een held die met boerenslimheid een van de grootste elitebanken van het land aan het wankelen had gebracht. De ‘Che Guevara van Frankrijk’, de man die het falen van het winstzieke kapitalistische systeem had blootgelegd, verscheen (toen nog zonder baard) op T-shirts. Op internet zijn nog altijd fanclubs die hem zien als de zondebok van een politiek-financiële samenzwering.

Kerviel heeft erkend dat hij systemen vervalste om met in totaal 50 miljard euro (destijds bijna twee keer het eigen vermogen van de bank) risicovol te kunnen speculeren op termijnmarkten. Maar hij heeft ook altijd volgehouden dat zijn bazen wisten hoe hij zijn exorbitante winsten haalde en dat zij zijn doelstellingen steeds verder omhoog bijstelden.

In zijn strijd krijgt Kerviel nu steun uit onverwachte hoek, van de prominente politici Eva Joly, voormalig onderzoeksrechter en oud-presidentskandidaat voor de Groenen, en voorman Jean-Luc Mélenchon van het extreem-linkse Front de Gauche. „Alles wijst erop dat hij de ideale schuldige was, waardoor het niet nodig was tot op de bodem te gaan”, zei Joly in een interview met weekblad Les Inrocks. Voor haar blijven er „talloze vragen”. Het is „moeilijk voorstellen dat deze voormalige juniorhandelaar de enige verantwoordelijke was en dat de bank onwetend was”, zei ze. Société Générale is in 2008 veroordeeld tot 4 miljoen euro boete wegens het tekortschieten van interne controle. Maar Joly vindt het verdacht dat mensen die volgens Kerviel medeverantwoordelijk waren en door hem als getuige zijn opgeroepen, zwegen in ruil voor vertrekpremies van een half miljoen. Kerviel heeft de bank aangeklaagd voor oplichting en vervalsing.

„De banken zijn tegenwoordig onze vijand”, schreef Mélenchon vorig jaar in een steunbetuiging. Kerviel, die hij in Parijs ontmoette, was volgens hem lang „een actief radertje, tevreden met zichzelf en het systeem”. Maar hij is „onschuldig”. Mélenchon: „Zij die hem hebben laten veroordelen zijn schuldig.”

Of die steun en de contemplatieve voetreis Kerviel morgen helpen is de vraag. „Verwar niet verantwoordelijke en slachtoffer”, zegt advocaat Benoît Soltner van de bank al maanden.

    • Peter Vermaas