De Fyra gaat retour afzender, nu snel op Brussel rijden, NS

De nieuwe president-directeur van de Nederlandse Spoorwegen, Timo Huges, heeft binnen een half jaar na zijn aantreden de enig juiste beslissing genomen in het hoofdpijndossier dat Fyra heet. De NS staakt de rechtszaak tegen AnsaldoBreda, de Italiaanse fabrikant van de hogesnelheidstrein Fyra, wegens de levering van ondeugdelijk, althans niet soepel te herstellen materieel. Ook de claim tegen moedermaatschappij Finmeccanica is van tafel.

De NS stuurt de treinen terug en krijgt 125 miljoen euro plus maximaal 21 miljoen euro als de Italianen erin slagen de treinen door te verkopen. Met deze oplossing vermijdt de NS jarenlange en peperdure rechtszaken waarvan de uitkomsten zich niet laten voorspellen. NS becijfert het waardeverlies op de treinstellen nu op 88 miljoen euro. De werkelijke kosten inclusief gemiste opbrengsten en reputatieschade bijvoorbeeld, liggen natuurlijk aanzienlijk hoger.

De uitkomst is om twee redenen teleurstellend. De eerste is financieel. Een miskoop blijft een miskoop, ook al valt die lager uit dan aanvankelijk becijferd. Als gevolg van de eerdere afboeking op het materiaal leed de NS in 2013 voor het eerst in twee decennia verlies. Daardoor betaalt de NS, dat volledig in staatshanden is, over 2013 geen dividend aan het ministerie van Financiën.

De tweede reden voor teleurstelling is dat de afhandeling de treinreiziger verder niet helpt. Wie om wat voor reden dan ook (de prijs van het kaartje, de verplichte reservering) niet met de Thalys reist, is op weg naar Brussel overgeleverd aan een dienstregeling die geen recht doet aan de noodzaak van simpele en snelle treinverbindingen tegen een aanvaardbare prijs. De tijd dat Brussel in een ver buitenland lag, is toch echt een gepasseerd station.

Toen het fiasco met de Fyra zich aftekende sloten de NS en zijn staatsaandeelhouder de rijen en behield de NS het monopolie op het snelle spoor. Met een oplossing die de reiziger niet kon bekoren. Toen zich vervolgens begrijpelijkerwijs een concurrent meldde, die met steun van de gemeente Den Haag aan de slag wilde, maakte het ministerie van Infrastructuur tegenstribbelende geluiden, maar vergat zij de termijn voor hoger beroep bij het Europese Hof. De onmacht van de NS én van het ministerie om de reiziger centraal te stellen werd zelden zo pijnlijk zichtbaar gemaakt.

In de aanloop naar de parlementaire enquête naar het Fyra-fiasco later dit jaar heeft de NS zich met deze schikking ontdaan van een hoop materiële en financiële ballast. In de enquête zal de veelzijdige, soms onproductieve relatie tussen de overheid en de NS vast aan bod komen. Nu is het tijd dat president-directeur Huges de reiziger vanuit de Randstad naar Brussel biedt waar hij recht op heeft.