Belangrijke ontdekking: wetenschappers vinden signaal dat oerknal onderschrijft

Het Dark Sector Lab, vlakbij de geografische Zuidpool, met de BICEP2 telescoop (links) en de Zuidpool telescoop (rechts). BICEP2 2014

Wetenschappers hebben een belangrijke ontdekking gedaan die de theorie van de oerknal onderschrijft. Met een speciale telescoop, BICEP2, hebben ze een belangrijk bewijs gevonden voor de kortstondige fase waarin het heelal vele malen groter werd - de zogenoemde kosmische inflatie.

Dat meldt persbureau AFP. De onderzoekers zeggen een signaal te hebben gevonden dat is achtergelaten tijdens de kosmische inflatie. Het signaal stamt van 380 duizend jaar na de oerknal. Het is de eerste keer dat onderzoekers zo ver terug hebben kunnen kijken.

Het bewijs bestaat uit hemelkaarten waarop de vingerafdrukken van ‘gravitatiegolven’ te zien zijn – rimpelingen in de structuur van ruimte en tijd. Het is de eerste keer dat die golven, die na de oerknal onstonden, zijn waargenomen. Er werd in Einsteins relativiteitstheorie al voorspeld dat die golven zouden bestaan, maar ze zijn nooit eerder gezien. De vondst moet nog wel worden getoetst aan resultaten van andere telescopen.

Hoe kan zoiets worden bewezen?

De BICEP2 maakte snapshots van de zogenoemde kosmische achtergrondstraling: een straling die wordt beschouwd als een zwak overblijfsel van de extreem energierijke straling die bij de oerknal is ontstaan, aldus onze wetenschapsredacteur Eddy Echternach:

“In feite is die kosmische achtergrondstraling niets anders dan een soort licht. En het vertoont ook dezelfde kenmerken als gewoon licht, inclusief een verschijnsel dat polarisatie wordt genoemd. Om te begrijpen wat hiermee wordt bedoeld, moet je weten dat een ‘lichtstraal’ kan worden beschouwd als een op een neer gaande golf die zich met een snelheid van bijna 300.000 kilometer per seconde voortplant. Bij de meeste lichtbronnen, zoals bijvoorbeeld de zon, verschilt de richting waarin de golf op en neer gaat van lichtstraal tot lichtstraal. Door allerlei oorzaken kunnen die golven echter een bepaalde voorkeursrichting aannemen oftewel gepolariseerd raken.”

De BICEP2 heeft een patroon ontdekt in de polarisatie van de kosmische achtergrondstraling. Precies de ‘vingerafdruk’ die door de inflatietheorie werd voorspeld.

Het patroon van de polarisatie. De rechte streepjes geven de polarisatierichting op de plek aan de hemel aan.

‘Dit was belangrijkste doel van kosmologie’

Astronoom John Kovac van de Amerikaanse universiteit Harvard leidde het team onderzoekers en maakte de ontdekking bekend.

“Het vinden van het signaal is een van de belangrijkste doelen van de huidige kosmologie. Heel veel werk door heel veel mensen heeft tot deze ontdekking geleid.”

De vondst geeft wetenschappers de mogelijkheid het vroege, hete universum nader te bekijken. De ontdekking kan ook helpen bij het oplossen van sommige voortslepende problemen met de oerknal-theorie en het ontstaan van het heelal.

    • Mirjam Remie