Ruziën, terugslaan en pruilen in orkestenland

Terwijl de meeste orkesten de nieuwe seizoensbrochures afgelopen maand hebben verstuurd, is die van het Nederlands Symfonieorkest (‘NedSym’, voorheen: Orkest van het Oosten) vertraagd. Oorzaak: een slepende strijd met het Nederlands Philharmonisch Orkest (NedhO) over de naam.

Het Gerechtshof in Amsterdam besliste vorige zomer dat het NedSym die naam niet meer mag voeren. Hij lijkt te veel op die van het NedPhO. Bovendien waren over het gebruik ervan eerder afspraken gemaakt tussen directeuren. In het buitenland mocht het Orkest van het Oosten (inderdaad een vrij onaantrekkelijke naam voor een internationaal affiche) zich ‘Netherlands Symphony Orchestra’ noemen, in Nederland niet. Maar in 2011 besloot het orkest de naam toch ook nationaal te gebruiken, onder meer om aantrekkelijker te zijn voor sponsoren. De uitspraak van het hof legde het orkest dus naast zich neer, met dwangsommen van 1.000 euro per dag als gevolg.

Dirigent Jan Willem de Vriend, chef van het NedSym, creëerde afgelopen week een relletje. In een open brief aan de Volkskrant stelde hij dat het NedPhO op het punt zou staan de instrumenten van zijn orkest in beslag te nemen. Volgens NedPhO-directeur Rob Streevelaar is daarvan nooit sprake van geweest. Bovendien: wie de regels overtreedt, moet niet pruilen als hij een boete krijgt. Hoe verleidelijk het ook is te sympathiseren met de underdog en de brief van De Vriend op te vatten als een curieus bijproduct van zijn passionele vakmanschap, zijn NedSym trekt rationeel gesproken toch echt aan het kortste eind. NedSym, NedPhO, is dat nou echt zo verwarrend? Ja! En dat ‘symfonische’ en ‘philharmonische’ orkesten (de formatie is dezelfde) in Wenen, Londen of Berlijn óók naast elkaar leven, verandert daar niks aan. Daar bestaat de verwarring óók.

Morgen begint de bodemprocedure. Het NedPhO heeft het NedSym al een alternatief aangedragen, ‘Nationaal Symfonieorkest’: een naam met nationale allure die geen verwarring oproept. Toch? Waarop het NedSym reageerde: Nationaal? Ligt die naam niet meer voor de hand voor jullie, vast orkest van de Nationale Opera?

Beide orkesten hebben een beetje gelijk. Als het NedSym ‘NatSym’ gaat heten, ontstaat nieuwe verwarring. Maar als het NedSym zijn naam behoudt, wordt het beloond voor het dramgedrag van een door-rood-rijder die verontwaardigd de vuist heft naar verkeer van rechts en links.

    • Mischa Spel