Column

Nostalgie naar Drees in verkiezingstijd

Drees vraagt uw vertrouwen (1952) in ‘Nieuwsuur’

Eerlijk gezegd had Geert Wilders wel een punt, toen hij afgelopen week schamperde over „de VARA-soap op zaterdag”. Het kan geen toeval zijn dat de dramaserie De Deal, over de Vrijheidspartij van populistisch leidsman André Wouters en zijn adjudant Roos Omega rond de gemeenteraadsverkiezingen wordt uitgezonden. Het is een hopeloos geval, zowel door het paranoïde scenario van Alma Popeyus en Hein Schütz, waarin de AIVD journalisten met onwelgevallige primeurs vermoordt, maar ook door de knullige uitvoering. En de strekking is duidelijk geen reclame voor de PVV.

PowNews ging nog een stapje verder en suggereerde dat de onthullingen van Nieuwsuur (NOS/NTR) over oude akkefietjes van staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) ook als linkse verkiezingsretoriek gezien moesten worden. Dat lijkt me sterk. Daarentegen kreeg ik wel politieke associaties bij het uitzenden van een PvdA-verkiezingsfilmpje uit 1952 („Drees vraagt uw vertrouwen voor lijst 2”) door Buitenhof (AVRO/VARA/VPRO) .

Nu het wethouderssocialisme van de PvdA in de grote steden ten val dreigt te komen, laten veteranen uit die traditie als Ed van Thijn en Job Cohen al vermaningen horen. De aartsvader Willem Drees sr. kan het niet zelf meer doen, maar toevallig wordt wel net het vijfde en laatste deel van zijn biografie gepresenteerd, het levenswerk van politicoloog Hans Daalder.

Presentator Paul Witteman wilde van Daalder weten hoe het nu toch kan bestaan dat er wel eens een verkiezing van beste premier aller tijden is waar Drees niet als eerste eindigt. En de Vader des Vaderlands was toch ook heel modern geweest in zijn opvattingen: was hij geen euroscepticus en tegen de komst van gastarbeiders?

Nou ja, Jinek (KRO-NCRV) ontving gisteren voor het evenwicht premier Mark Rutte (VVD) en Alexander Pechtold (D66) zit bijna overal. Bovendien was het gesprek met Daalder zeker de moeite waard, al was het maar vanwege de aarzeling bij het beantwoorden van de vraag of Jan-Peter Balkenende (CDA) ook een staatsman was.

Drees was het prototype van de sobere, integere en een tikje saaie sociaal-democratische bestuurder. Zo vind je ze niet veel meer, dat is nu juist het probleem. Drees was ook het zinnebeeld van de kleurloze wederopbouwperiode.

Dat vooroordeel werd vrijdag een beetje genuanceerd in de laatste aflevering van de non-fictieserie Na de Bevrijding (NTR). In verrassende archiefbeelden zien we juist het elan van die tijd en dansende vrouwen in de Nationale Rok. Dat waren kleurrijke kledingstukken van aan elkaar gestikte lapjes, te vergelijken met de latere quilts. Tussen het patchwork waren ook opbeurende teksten te lezen, zoals: „We zijn er nog niet, maar we komen er wel.”

Grote delen van het land lagen immers in puin, en ook het vertrouwen in de mensheid had een flinke douw gehad. Toen was de bescheiden vraag van Drees een uitgestoken hand. Ik zie het de huidige PvdA-lijsttrekkers in de grote steden nog niet op dezelfde toon nadoen.