Iemand liet de MH370 verdwijnen, maar wie?

Veel kennis was nodig om de MH370 ongezien te laten uitwijken. De piloten worden onderzocht.

Een vrouw laat een bericht achter voor de passagiers van MH370, op een ‘gebedsmuur’ in Kuala Lumpur. Foto Reuters

Zelfs Robert Ludlum, Tom Clancy en Dan Brown samen hadden in een vliegtuigthriller deze plotwendingen en raadsels niet bedacht. Op een persconferentie zei de Maleisische premier Najib Razak zaterdag dat het zo goed als vaststaat dat vlucht MH370 is gekaapt of gesaboteerd. Het enorme mysterie is wie erachter zit.

Birmese rebellen? Chinese Oeigoeren? Somalische piraten? Wanhopige asielzoekers? Een wanhoopsdaad van de piloten? Theorieën die vóór dit weekend naar het rijk der fabelen zouden zijn verwezen, klinken opeens meer aannemelijk.

De nieuwe informatie is ijzingwekkend. Net op het moment dat vlucht MH370 de kruishoogte bereikt en het Maleisische vasteland achter zich laat, wordt in stappen het communicatiesysteem uitgezet. Allereerst valt het Aircraft Communications Addressing and Reporting System (ACARS) weg: een systeem dat de computers aan boord automatisch laat praten met een datacentrum op de grond. Gegevens over motoren, brandstofverbruik, hoogte en richting worden hiermee automatisch doorgegeven.

Allright, good night

Op dit punt vindt het laatste contact met het vliegtuig plaats. „Allright, good night”, zei iemand in de cockpit tegen de luchtverkeersleiding van Kuala Lumpur, even voor de vlucht zou worden overgedragen aan de Vietnamese luchtverkeersleiding. Dat is niet volgens de standaardprocedure, maar ook niet ongebruikelijk. In ieder geval geen reden om alarm te slaan.

Als vlucht MH370 op het punt staat het Maleisische luchtruim te verlaten en Vietnam binnen te vliegen, valt ook de transponder weg, die het vliegtuig op radarbeelden identificeert. Nu is de Boeing 777 voor de verkeersleiding onzichtbaar en worden geen vluchtgegevens meer doorgegeven. Alleen de militaire radar kan het vliegtuig nog volgen. Uit die gegevens blijkt dat MH370 een scherpe bocht maakt en opnieuw over Maleisië vliegt. Daarna draait de Boeing boven de noordkant van de Straat van Malakka naar het noordwesten. Het vliegtuig is buiten bereik van de Maleisische militaire radar.

Alleen een satelliet, die op 35.800 kilometer boven de Indische Oceaan hangt, heeft nog enig ‘zicht’ op het vliegtuig, omdat het ACARS-systeem periodiek toch nog een ‘ping’ afgeeft. De satelliet kan de exacte locatie niet vaststellen, maar meet in welke corridor de Boeing zich bevindt. Corridors zijn cirkelvormige banen rond een satelliet die veel weghebben van jaarringen van een boomstam.

De gegevens zijn weinig exact, maar duidelijk is dat MH370 om 08.11 uur, bijna zeven uur nadat het van de radar verdween, voor het laatst contact heeft met de satelliet. Volgens Amerikaanse en Maleisische onderzoekers bevindt de Boeing zich dan óf ergens tussen Noord-Thailand en de grens van China en Kazachstan, óf ergens ten zuiden van Indonesië en ten westen van Australië. Dit alles betekent dat MH370 nog in de lucht was toen Malaysia Airlines in Kuala Lumpur wereldkundig maakte dat een van hun vliegtuigen werd vermist. De brandstof moet toen bijna op zijn geweest.

Alleen iemand die veel kennis heeft van vliegen, navigeren en de eigenschappen van de Boeing 777 kan zo’n route hebben afgelegd, concluderen onderzoekers en luchtvaartexperts. Het onderzoek richt zich dan ook op de twee mannen aan boord die deze unieke vaardigheden in ieder geval bezitten: de 53-jarige gezagvoerder Zaharie Ahmad Shah en de 27-jarige co-piloot Fariq Ab Hamid. De woningen van de twee mannen zijn doorzocht. De twee hebben niet van tevoren gevraagd of ze samen mochten vliegen. Het was toeval dat Zaharie en Fariq in de cockpit van MH370 zaten.

Luchtvaartfanaat

Van gezagvoerder Zaharie is bekend dat hij een absolute luchtvaartfanaat was. Hij werkt sinds 1981 bij Malaysia Airlines. In zijn huis had hij zelf een vliegsimulator gebouwd om in zijn vrije tijd moeilijke situaties door te nemen. Bekend is dat hij drie kinderen heeft, van klussen en koken houdt. Sommige Maleisische kranten melden dat Zaharie een groot aanhanger is van de Maleisische oppositieleider Anwar Ibrahim. Zaharie zou erg ontdaan zijn door de veroordeling van Anwar wegens sodomie. De uitspraak kwam net een dag voor de verdwijning. Andere kranten zeggen dat Zaharie alleen een bevriende lokale politicus hielp met wat hand- en spandiensten.

Co-piloot Fariq werkt sinds 2007 bij Malaysia Airlines. In 2011 zou hij tegen de strenge veiligheidsregels in een stel Zuid-Afrikaanse vrouwen hebben uitgenodigd in de cockpit tijdens een vlucht van het Thaise strand- en feesteiland Phuket naar Kuala Lumpur. In Maleisische kranten wordt hij omschreven als een gelovig man die graag zaalvoetbal speelde.

Op zijn persconferentie zei premier Najib dat niet alleen naar betrokkenheid van de piloten wordt gekeken. „Alle passagiers en bemanningsleden worden opnieuw bekeken”, zei de premier. Dat hij zelf de pers en de wereld informeerde kan gezien worden als een poging tot schadebeperking. Een week lang lieten Maleisische autoriteiten een internationale zee- en luchtmacht zoeken naar wrakstukken in de Zuid-Chinese Zee, terwijl snellere verwerking van de radargegevens had kunnen uitwijzen dat vlucht MH370 zich daar niet bevond.

De nieuwe informatie wekt meer vragen op. Hadden de passagiers door dat hun vlucht niet richting Beijing vloog? De afwijkende bochten zouden voelbaar zijn geweest voor iedereen aan boord. Hebben zij actie ondernomen? Werden zij met dwang in hun stoelen gehouden? Zo ja, door wie? En de belangrijkste vraag: is er nog een kans dat de 239 mensen die een week gelegen van de aardbodem verdwenen tijdens een doodnormale nachtvlucht, nog leven? Waar zijn ze dan?

    • Melle Garschagen