Nieuwe sancties EU tegen Rusland ‘onvermijdelijk’

Alle EU-ministers hebben vanochtend het referendum over de Krim veroordeeld. Wie komt op de sanctielijst?

De relatie tussen Europa en Rusland gaat vandaag een nieuwe fase in. EU-ministers van Buitenlandse Zaken praten in Brussel over nieuwe sancties die, voor het eerst, ook daadwerkelijk beleidsmakers op de Krim en mogelijk ook in Moskou persoonlijk zullen treffen. Minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) noemde deze stap vanochtend bij aankomst in Brussel „onvermijdelijk”.

Twee weken geleden besloten Europese regeringsleiders al dat er niet langer met Rusland gesproken zal worden over versoepeling van het Europese visumregime en de vernieuwing van een samenwerkingsakkoord. Gesprekken die toch al, ook vóór de Oekraïense crisis, moeizaam verliepen. De sancties waarover vandaag wordt besloten zijn veel concreter: het gaat onder meer om persoonlijke inreisverboden en bevriezing van tegoeden bij Europese banken.

Ambassadeurs van EU-lidstaten in Brussel hadden dit weekeinde de moeilijke taak om alvast namenlijsten samen te stellen. Niet alle lidstaten blijken even ver te willen gaan. Zo vindt de Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken, Sebasian Kurz, dat de bazen van grote Russische energiebedrijven als Rosneft en Gazprom vooralsnog ontzien moeten worden. „Wij vinden dat het zin heeft om politieke en militaire personen te selecteren.”

De ministers van Buitenlandse Zaken moeten ook besluiten of ze alleen pro-Russische leiders op de Krim op de lijst zetten of ook Russen zelf. Timmermans wilde vanochtend niet zeggen of de Russische president Vladimir Poetin en zijn buitenlandminister Sergej Lavrov ook maatregelen tegemoet kunnen zien. Hun Britse collega Wiliam Hague sprak even daarvoor de hoop uit dat er „ook Russen” op de lijst komen.

Mogelijk annuleren de Europese ministers ook de EU-Rusland-top die tweemaal per jaar wordt gehouden en waaraan de Russische president Poetin doorgaans deelneemt.

Alle EU-ministers waren vanochtend eensgezind in hun veroordeling van het gisteren op de Krim gehouden referendum. „Dat we zeventig jaar na de Tweede Wereldoorlog bezig zijn met het corrigeren van grenzen begrijp ik echt niet”, zei de Duitse minister Frank-Walter Steinmeier. „Waar gaat dit eindigen?”

Op de persoonlijke sancties kunnen ook nog brede economische sancties volgen. Volgens Timmermans zijn die nu nog niet aan de orde. EU-leiders spraken anderhalve week geleden dat zulke sancties in beeld komen als het conflict verder escaleert, bijvoorbeeld door een Russische invasie in het oosten van Oekraïne.

Bij Europese energiebedrijven die zaken doen met Rusland groeit de bezorgdheid over een mogelijke handelsoorlog. Johannes Teyssen, topman van het Duitse E.on, waarschuwde politici dit weekeinde in Der Spiegel dat ze de relatie met Rusland niet „lichtvaardig op het spel zetten”.

Maar Steinmeier benadrukte vanochtend dat de EU de confrontatie niet heeft gezocht. „Integendeel, we proberen al dagen de spiraal te doorbreken.” Steinmeier, die de crisis dit weekeinde „zeer gevaarlijk” noemde, vindt dat een missie van internationale waarnemers in Oekraïne en de Krim moet vaststellen of Rusland daar actief is en een destabiliserende rol speelt. „Die moet er nu komen, niet over een paar weken, wanneer het te laat is.”

    • Stéphane Alonso