Super goji

komt helemaal niet uit de Himalaya

Het recente commerciële succes van de gojibes komt vooral door het boek Goji, het gezondheidsgeheim uit de Himalaya van dr. Earl Mindell (2003). Dat schrijft farmaceut Olivier Potterat van de universiteit van Basel aan het slot van zijn review in Planta Medica (online 20 oktober 2009). Potterats artikel gaat over gojibessen en -wortels.

Van Mindell moet Potterat niets hebben. Hij noemt hem „een controversiële Canadees-Amerikaanse apotheker en voedingskundige”. Mindell prijst gojibessensap aan voor bescherming tegen kanker, voor het hart, tegen diabetes en overgewicht. Op basis van „voorlopig onderzoek dat bijna uitsluitend in China is uitgevoerd”, aldus Potterat. En Mindells partnerbedrijf FreeLife International „citeert daar ruim uit in reclames voorhaar gojiproducten”.

Dat was in 2009. Na ingrijpen van de Amerikaanse Food and Drug Administration verbrak FreeLife de banden met Mindell. Maar op gojibessenverkopende Nederlandse websites wordt Mindell nog met instemming geciteerd.

Grootschalige plantages in China

De gojibes komt ook helemaal niet uit de Himalaya. Veel te hoog. Het is de forse rode bes van de struiken van Lycium barbarum of Lycium chinense. Ze houden van warmte. De boksdoorn in Nederlandse tuinen is dezelfde plant. Ze zijn lid van de nachtschadefamilie, waar ook aardappel, tomaat, paprika en peper horen.

De meeste commerciële gojibessen komen van grootschalige plantages uit het noorden en noordwesten van China. Hier worden gojibessen doorgaans gedroogd en de meeste gaan daarna in het eten. Zoals krenten en rozijnen en – in Nederland steeds vaker – moerbeibessen. Die behoren inmiddels ook volledig tot de superfoods.

Volgens de traditionele Chinese geneeskunde helpen gojibessen tegen vroeg grijs worden, veroudering, onvruchtbaarheid, en zijn ze goed voor de ogen, lever, nieren en longen. Ook verdrijven ze droge hoest, vermoeidheid en hoofdpijn, vat Potterat de oude kennis samen die is opgedaan vanaf ruim 1000 v.Chr. De dosering is 5 tot 12 gram gedroogde bessen per dag.

Nederlandse superfoodwebsites roemen vaak vooral de antioxidanten, vitaminen en mineralen in de gojibessen. Maar in werkelijkheid halen andere gedroogde vruchten makkelijk dezelfde waarden.

Farmaceuten hebben meer belangstelling voor de koolhydraten: suiker en zetmeel. In veel bessen zijn dat ingewikkelde polymeren van suikermoleculen. Sommige van die polysaccharides stoppen de celgroei in kankercelkweekjes. Er is geen onderzoek in mensen dat overtuigt, ook niet bij andere kwalen en kwaaltjes, schrijft Potterat. >>