Niets is zo ingewikkeld als het nieuwe versoepelde arbeidsrecht

Hartelijk welkom bij onze cursus Nieuw & Versoepeld Ontslagrecht! Vorige maand in de Kamer aanvaard, dus we kunnen aan de slag. Alles wordt eenvoudiger, sneller en goedkoper, zegt de politiek. Zelf denken wij dat dit nogal meevalt, of tegenvalt, natuurlijk. De kern is simpel: vast wordt minder vast en flex wordt minder flex.

Heeft iedereen genoeg papier bij zich? U moet u niet laten ontmoedigen, hoor. U krijgt straks de klapper mee en het nummer van onze helpdesk. Nou, daar gaan we: uw cliënt is een accountant die ontslagen wordt. U weet het, vroeger was er keus tussen ontslag via het UWV (zonder vergoeding) of via de kantonrechter (met vergoeding). Dat is hartstikke oneerlijk, dus dat is nu veranderd. Nu krijgt iedereen een vergoeding, behalve als je korter dan twee jaar werkte. Het UWV is voortaan alleen voor ontslagaanvragen om economische redenen of na ziekte. En de kantonrechter is de verplichte keus voor ontslag wegens ruzie en incompetentie - het bekende gedoe. Waar we naar toe moeten met lui die zich na een ruzie ‘ziek’ melden weten we nog niet. Eigenlijk weten we nog heel veel niet. Dat zal nog wel een jaartje of wat duren, ook. De rechters trouwens ook niet, hoor! Goed, tot zover helder?

Moet u straks bij het UWV zijn, dan is het wel even opletten. Nu mag een aanvraag daar 6 tot 8 weken duren. Dat moet straks binnen een maand, inclusief hoor en wederhoor. Of ze dat gaan redden, is nog maar de vraag. Als u het daar verliest, dan kunt u in de nieuwe wet door naar de kantonrechter. Die kijkt er dan opnieuw naar. En daarna mag u in hoger beroep.

Zeker! Nou en of. Voor het eerst kan er nu in ontslagzaken in meer instanties geprocedeerd worden. Keurig volgens de Europese norm voor een eerlijk proces. Tot nu deden we ontslagen in één instantie, maar dat worden er dus drie en soms wel vier. Zó snel en soepel hoefde het kennelijk ook weer niet, nee, haha. Een cliënt die echt boos is, kan voortaan drie tot vijf jaar over zijn ontslag vechten. Wat zal dàt wel niet gaan kosten, inderdaad!

U begrijpt, hier ligt ook een dikke vette kans. Dreigen met hoger beroep is straks uw belangrijkste wapen. Wat de rechter straks afwijst, kunt u bij de wederpartij dan alsnog ondershands afdwingen. In de schaduw van het recht bloeien de mooiste bloempjes, zeggen wij op kantoor altijd. O, niet leuk? Dan gaan we door.

Stel nu dat uw accountant een tijdelijk contract heeft. Wat moet de werkgever dan doen? Iemand? U? Ja - niks? Nee, dat is fout. Tijdelijke contracten lopen nu gewoon af. Maar dat kon nòg eenvoudiger, nietwaar! Ja sorry, ik moet er zelf om grinniken. Tijdelijke contracten vanaf zes maanden moeten voortaan formeel opgezegd worden. Eén maand van tevoren, anders ontstaat er een vergoedingsplicht. Let op, dat gaat uw cliënt geld opleveren, he! En u dus ook. Er tikt hier stilletjes een termijn weg, met een kassageluidje aan het eind: ping! Ja, oké, ik zal wat zakelijker blijven. Dat gaat irriteren, zeker.

Nu de hoofdzaak: het ontslag zèlf. U weet hoe het nu gaat: je kan nu van iedereen af, zolang je maar genoeg betaalt. Ook als het ontslag onredelijk is of niet goed onderbouwd, wat meestal zo is, nietwaar. De rechter dwingt maar heel zelden een werkgever iemand in dienst te houden. De pijn wordt nu gecompenseerd met geld. Reuze soepel dus. Maar dat wordt dus ècht anders. De vaste vergoeding mag voortaan nooit hoger dan 75.000 euro zijn. Dat heet dan ‘transitiegeld’ – maar die extra compensatie, dat wordt dus een probleem. In de nieuwe wet is de vrijheid van de rechter sterk ingeperkt. Voortaan mag er alleen nog extra worden betaald als het ontslag de werkgever ‘ernstig’ te verwijten is. Niemand weet of de rechter dat een beetje soepel zal hanteren. Wanneer is iets ‘ernstig verwijtbaar’? Straks weigert de rechter nog ontslag. En dan zit uw accountant nog wel betaald op kantoor, maar zonder perspectief, belast met alle rotklussen en met een chagrijnige baas. We horen trouwens al van rechters dat ze de nieuwe wet inderdaad zo lezen: vaker ontslagen weigeren. Of dat ‘soepel’ is? Ach, voor de een wel en de ander niet...

Hier is trouwens nog iets verzonnen: als u met de werkgever een vergoeding vastlegt, dan geldt er een wettelijke bedenktijd van twee weken. U kunt dus altijd annuleren! Onthoud goed: altijd doen, he! Baat het niet, dan schaadt het niet. De vergoeding zal er vast niet door omlaag gaan. Aanvankelijk stond er zelfs in de wet dat je eindeloos mocht annuleren - inderdaad, van ieder nieuw afgesproken bedrag! Maar dat is helaas geschrapt. Dat was pas echt de advocatenhemel geweest, nietwaar: eeuwig annuleren... Dat nieuwe ontslagrecht als zodanig komt trouwens best in de buurt, hoor. Dat dan weer wel.

Verder heeft voortaan iedereen die langer dan twee jaar werkt recht op transitiegeld. Opgelet: werkgevers zullen dat omzeilen door tijdelijke contracten op 1 jaar en 364 dagen te stellen. En hou ook dit even vast: twee jaar is de nieuwe uitprobeertermijn. Ik snap niet wie ermee geholpen is, maar het schijnt zo te moeten. De werkgever mag straks binnen twee jaar niet meer dan drie keer een tijdelijk contract aanbieden. En wel met tussenpozen van zes maanden. Dat is nu drie maanden. De werkgever moet zijn ‘vaste’ flexwerkers dus langer tijdelijk ontslaan en mag ze ook korter houden. Dat wordt dus meer personeel rondpompen en méér flexwerkers aan je binden die dan langer werkloos moeten zijn. Wie verzint zoiets... Goed, is iedereen nog wakker? Dan doen we na de pauze de nieuwe scholingsplicht voor werkgevers, de beperking van de proeftijden en de beperking van het concurrentiebeding. Nee, heus, we hebben het ergste nu echt gehad. Oh, juist, u ziet er liever van af?

    • Folkert Jensma