Column

Knulligheid regeert onder corrupte ambtsdragers

Fascinerend, die lijst van 34 jaar integriteitsschendingen in de politiek, te lezen in Vrij Nederland. Ik raad u allen aan die eens door te nemen. Niet alleen om de grotere gevallen: Ton Hooijmaijers die met morele vakantie ging, Sjoerd Swane die zijn harde schrijf in de Vecht gooide. Maar ook een VVD’er die politieagenten uitscheldt voor ‘klerelijers’, gevechten in kroegen, buitenechtelijke relaties, seks met onder- of bovengeschikten, al dan niet tijdens carnaval. En dan zijn er al die tientallen dronken automobilisten die bij een politiecontrole politicus bleken te zijn.

Als je die lijst leest, weet je hoe onbeholpen politici kunnen zijn. Macht corrumpeert, maar het gaat niet echt van harte. De meeste overtredingen zijn knullige struikelpartijtjes, geen omvangrijke gevallen van machtsmisbruik. Geruststellend.

Ayaan Hirsi Ali vinden we ook terug in de lijst. U herinnert het zich vast: het programma Zembla presenteerde in 2006 een eigen onderzoek waaruit bleek dat ze gelogen zou hebben over haar naam en geboortedatum bij haar immigratie. Er bleek uiteindelijk weinig aan de hand, en er werd nauwelijks iets nieuws gepresenteerd. Toch leidde de uitzending tot het vroegtijdige einde van Hirsi Ali als Kamerlid, van Verdonk als minister, en uiteindelijk van het hele kabinet-Balkenende II.

Acht jaar na die uitzending is het weer zo ver. Nieuws-uur trekt met veel bombarie een veertien jaar oude schikking tussen Teeven en de crimineel Cees H. uit de kast. Let wel: het feit dat het Openbaar Ministerie verregaande deals sloot met criminelen, was al heel lang bekend. Er werden talloze Kamervragen en zelfs een hele enquêtecommissie op stuk geslagen.

Maar toch resulteert het herkauwen van de feiten in 2014 opnieuw tot ophef. Misschien komt er wel wéér een kabinet ten val omdat een nieuwsrubriek stokoud nieuws als BREKEND presenteert. Spannend!

Wat me het meest boeit aan dit soort zaken, zijn de verregaande beschuldigingen over en weer. Teeven wordt, in navolging van de berichtgeving, beschuldigd van ‘witwassen’. Alsof hij zelf met die miljoenen een protserige villa in Vinkeveen zou hebben aangeschaft. Nieuwsuur wordt op zijn beurt beschuldigd van een hetze tegen VVD’ers, een typisch reflex van de ‘linksleunende’ publieke omroep.

U mag mij naïef noemen, maar ik geloof er niets van. Ik geloof niet dat de grote nieuwsrubrieken ons land welke richting dan ook proberen op te duwen. En verder geloof ik niet dat Teeven graag criminelen wilde helpen, of er lol in had de Belastingdienst op te lichten.

En wat ik vandaag verder op een paar verschillende blogs las – dat deze aanval op Teeven te maken heeft met de getuigenverhoren die momenteel plaatsvinden over het vermeende pedofielennetwerk rondom de oud-topambtenaar Joris Demmink – dat geloof ik ook niet. Het zou zo kunnen zijn dat Demmink schuldig is aan zedendelicten, maar de samenzweringstheorieën gaan veel verder. Die theorieën gaan ervan uit dat de justitietop elkaar de hand boven het hoofd houdt. Dat er één groot gecoördineerd zwijgpact is tussen ambtenaren, het OM, criminelen en de media.

Nee, ik geloof het niet. Macht corrumpeert, die wet ken ik. Maar zo’n grote samenzwering veronderstelt een geheimhouding, een discipline, een coördinatie en een kundigheid die volgens mij structureel ontbreekt in het ambtelijk bedrijf. Er zijn te veel lekken, te veel mensen die praten, die slordig zijn, er is te veel dat fout gaat om zo’n samenzwering succesvol uit te voeren.

Let wel, de meeste bestuurders lukt het niet eens een harde schijf in de Vecht te laten verdwijnen.