Klein wonen, groots design

Ikea presenteerde deze week de nieuwe PS collectie, vijftig producten die samen een designstatement zijn.

Nachtkastje met lamp erin van Rich Brill Williams (49,95 euro). Dekbedhoezen van Margrethe Odgaard (vanaf 19,95 euro)

Omzet maakt Ikea vooral met rechttoe rechtaan producten als de Billy-boekenkasten, Klippan-bankstellen en, niet te vergeten, met Köttbullar, gehaktballetjes. Alleen al in de restaurants van de 349 vestigingen die het Zweedse woonwarenhuis vorig jaar in 49 landen runde, lag de omzet ruim boven een miljard euro.

Publiciteit is een ander verhaal. Die genereert Ikea met de PS collecties, thematische designcollecties die het bedrijf sinds 1995 om de twee, drie jaar met enig trompetgeschal lanceert en die vergelijkbaar zijn met de samenwerkingen die H&M incidenteel aangaat met modeontwerpers van naam. Kekke collecties als marketingstrategie, om te laten zien wat voor bedrijf ze graag zouden willen zijn. Donderdag onthulde Ikea wereldwijd zijn achtste PS collectie; voor de West-Europese pers gebeurde dat in een sfeervol oud bedrijfspand in Parijs.Als weinig andere grootwinkelbedrijven voelt Ikea de tijdgeest aan. Schoot PS-projectleider Peter Klinkert vijf jaar geleden in de roos met ‘duurzaamheid’ als thema en sloot de collectie twee jaar geleden aan bij de hang naar vintage design, dit keer staat ‘het leven in de stad’ centraal.

Sinds begin deze eeuw woont de meerderheid van de wereldbevolking in een stedelijke omgeving. Vooral jonge mensen trekken naar de stad. Dus presenteert Ikea dit keer geen PS collectie met banken, bedden en andere grote meubels, maar een verzameling multifunctionele en makkelijk te verhuizen designvoorwerpen voor kleinbehuisden.

Hoe schep je een relevante, wereldwijd tot de verbeelding sprekende collectie? Peter Klinkert nodigde twee jaar geleden twintig ontwerpers van over de hele wereld uit, de meesten jong, sommigen vooral ‘jong van geest’. Die koppelde hij aan zijn vaste vormgevers, om ze gezamenlijk tot voorstellen te laten komen. „Het idee van de gevierde, zelfstandig opererende ontwerper is tamelijk ouderwets”, zegt Klinkert – de Zweedse projectleider gelooft meer in teamprestaties, in „wij-design”.

Het project leidde tot 150 productvoorstellen. De prototypes daarvan legde Klinkert voor aan vijftien vormgevingsstudenten uit Kopenhagen. Pasten deze producten bij hun leven? Vijftig producten overleefden het kritische commentaar van de Deense studenten.

De achtste PS collectie is de beste tot nu toe: cutting edge design, zorgvuldig gemaakt en dat voor bedragen die maar net iets boven de gangbare Ikea-prijzen liggen. Een statement van jewelste, kortom.

Neem de transparante draadmetalen garderobekast van de hippe Franse ontwerpster Matali Crasset. Met 160 bijgeleverde plastic ‘pixels’ in zwart, rood, geel, oranje en groen kan de kast naar believen gecustomized worden – voor 129 euro een cadeautje.

Of neem de open wandkast van de Japanse ontwerper Keiji Ashizawa. Vier latten, vijf planken en elf ophanghaken, meer blijkt niet nodig te zijn voor een praktisch, weinig ruimte innemend en toch oogstrelend opbergmeubel.

Of de drie klokken van het Nederlandse ontwerpduo Stefan Scholten en Carole Baijings: minimalistisch en poëtisch tegelijk, en helemaal in lijn met de productontwerpen waarmee de twee de laatste jaren naam maakten. Voor zo’n grote producent als Ikea werkten Scholten & Baijings nog niet eerder. Een leerzame ervaring, zegt Scholten. „Je moet wel concessies doen, maar tegelijk hebben we ervaren dat het ook bij Ikea mogelijk is onze eigen signatuur en onze eigen kwaliteitsmaatstaven overeind te houden.”

De multinational liet hen volledig vrij, zegt Scholten. „In Europa leven mensen op gemiddeld veertig vierkante meter, in Azië slechts op acht meter. Toen we dat hoorden, kozen we ervoor iets te ontwerpen om kleine leefruimtes te veraangenamen, een klok die tegelijk een sieraad is. En we hebben iets gemaakt wat ruimte suggereert. Ikea is groot in posters, veel affiches met paarden en bloemen. Wij hebben abstracte prints ontworpen, met reliëfs erin en felle kleurcombinaties.”

Producten uit deze collectie hoeven niet per se een verkoophit te worden, zei Ikea-ontwerper Monika Mulder eens in een vraaggesprek met deze krant. „Als van een product maar 200.000 stuks worden verkocht, maar het trekt wel veel aandacht, is het ook oké.”

Haar plastic gieter is het enige ontwerp uit de PS collectie van 2002 dat nog steeds in productie is. Maar de door Indiase vrouwen deels met de hand gemaakte wandkleden die Hella Jongerius vier jaar geleden ontwierp, verdwenen al snel weer uit het assortiment. Ze leverden Ikea wereldwijd een vracht aan publiciteit op. Toen die was binnengehaald en de productie problematisch bleek, verdwenen de quilts weer snel uit het assortiment. De PS collectie is een visitekaartje van Ikea, maar vaak wel eentje met een specifiek doel: aandacht trekken.

    • Arjen Ribbens
    • Tekst