Geef Poetin tegenspel, investeer in hard power

Poetin buit de zwakheden van Europa genadeloos uit. En hij heeft in de kwestie Oekraïne de wind mee. Europa moet zijn lessen leren, en bewijzen dat bij ons niet alles om geld draait, aldus Arend Jan Boekestijn.

De moderne Europeaan koestert voor alles de lichtheid van het bestaan. Niemand is hier ooit ergens verantwoordelijk voor. En met de laatste restjes martiale gevoelens heeft de verzorgingsstaat korte metten gemaakt.

Heeft Poetin ongelijk als hij zegt dat Europa decadent is?

Onze diplomaten houden zich vooral bezig met de constructieve dialoog. Daar is veel voor te zeggen, maar ondertussen zingen wij ons los van de macht.

Daar heeft de Russische president geen last van. Hij is een voorbeeldig leerling van het door ons vergeten klassieke machtsdenken. Van Machiavelli heeft hij geleerd meedogenloos en prudent te zijn. Daarom kiest hij voor sluipende annexatie. Het economisch toepassen van geweld is immers veel effectiever dan maximale geweldsontplooiing.

De Russische president Vladimir Poetin heeft de wind mee. Het nieuwe Oekraïense leiderschap heeft weinig ervaring in de kunst van het compromis. De Oekraïense krijgsmacht verbleekt bij de Russische. De EU zoekt zijn kracht in dialoog. En Obama is nooit te beroerd om zijn zwakheid te tonen.

Ook de politieke geografie is in zijn voordeel. Europa is het zwakst in de periferie. Economische reuzen als de EU missen hard power. Amerika daarentegen, beschikt wel over imposante militaire middelen maar weigert te opereren als een wereldmacht. In de regio heeft Poetin dus kansen. Bovendien, Russische militairen waren toch al aanwezig op de Krim.

De Westerse keuze voor ‘legitimiteit zonder macht’ ontaardt al snel in retoriek. Poetin weet dat het omgekeerde, ‘macht zonder legitimiteit’, eveneens onhoudbaar is. Daarom hanteert hij historische argumenten. Sinds Catherina de Grote is de Krim, bakermat van Rusland, eindelijk terug in de moederschoot.

Daarom gebruikt hij ook democratisch klinkende argumenten. De coupplegers in Kiev hebben een gekozen leider afgezet. Etnische Russen vormen de meerderheid op de Krim. En heeft niet juist het Westen altijd de mond vol van responsibility to protect?

Welnu, wat het Westen met de Kosovaren deed, doet Rusland nu met de etnische Russen. En sinds wanneer heeft Moskou geen verdragsrechten meer op een warme haven in Sebastopol?

Poetin mag dan een vlijtig leerling van Machiavelli zijn, zijn tegenstander maakt het hem ook wel gemakkelijk. Gaat het om Oekraïne, dan zijn Westerse leiders beter in woorden dan daden. Daarbij, Oekraïne is geen NAVO-bondgenoot. Militaire steun is dus niet voorhanden. Sancties stellen eveneens niet veel voor want Europa is voor dertig procent afhankelijk van Russisch gas. Europa verdient ook goed aan de vermaledijde oligarchen. En Frankrijk verkoopt maar al te graag militaire schepen.

Kortom, hard power kan niet worden ingezet en soft power is vooralsnog kreupel.

In dit krachtenveld is de kans dat de revolutie in Kiev erg besmettelijk zal zijn, niet groot.

Om Poetin tegenspel te bieden, zal Europa vijf lessen uit deze crisis moeten trekken.

1. EU moet investeren in hard power. Poetin heeft zijn krijgsmacht de afgelopen jaren drastisch gemoderniseerd, terwijl Europa vooral bezuinigde.

2. Europa moet meer samenwerken op defensiegebied. Het Amerikaanse verval en de Europese bezuinigingen dwingen tot zo’n samenwerking – of we dat nu leuk vinden of niet.

3. Europa moet sancties instellen die daadwerkelijk bijten. Dat betekent dat de Londense City en onze lucratieve postbusmaatschappijen moeten inleveren. Doen we dat niet, dan heeft Poetin gelijk dat bij ons alles om geld draait.

4. Europa moet werk maken van een duurzame eurozone. De eurocrisis zou door de crisis in Oekraïne kunnen verergeren. De afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen drijft Europese landen namelijk uit elkaar en valt bovendien slecht uit voor de zwakke landen.

Poetin weet dit en zal dit gegeven optimaal uitbuiten. Een eurozone die investeert in duurzame energie, investeert in veiligheid.

5. Europa moet inzetten op duurzame energie. De crisis in Oekraïne en de spanningen tussen sjiieten en soennieten in het Midden-Oosten leggen de kwetsbaarheid van onze verslaving aan fossiele brandstoffen bloot. De geopolitieke argumenten voor duurzame energie, energiebesparing, schaliegas en misschien wel een thoriumcentrale stapelen zich in deze tijden op.

Poetin buit de zwakheden van Europa genadeloos uit. En pas als Europa erin slaagt om de afhankelijkheid van gas te verminderen, de militaire kracht te verhogen en de financiële architectuur aan te passen aan de veiligheidssituatie, zal het een antwoord vinden op Poetins sluipende annexatie.

Tot die tijd weten we één ding zeker: feestjes met Poetin en toespraken in Kiev lossen niets op.