Een buschauffeur houdt mínder over dan iemand in de bijstand

Dat stond op 26 mei in nrc.next.

De aanleiding

Wie is beter af: een werkende of een werkloze? De laatste, zeggen politici Maarten Struijvenberg en Victor Reijkersz van Leefbaar Rotterdam. Zij schreven afgelopen maandag in deze krant dat bijstandsgerechtigden niet worden gemotiveerd om te werken, omdat zij aan het einde van de maand meer geld overhouden dan iemand met een baan. Hierna maakte Leefbaar Rotterdam-lijsttrekker Joost Eerdmans ook een opmerking over dit onderwerp, tijdens een verkiezingsdebat. Hij zou gezegd hebben dat een gewone buschauffeur minder geld overhoudt dan iemand in de bijstand. Maar klopt dat wel?

Waar is het op gebaseerd?

Afgelopen dinsdag verscheen een tweet van het Algemeen Dagblad waarin de uitspraak van Eerdmans wordt geciteerd. Die luidt: ‘Eerdmans: „Een gewone buschauffeur houdt minder over dan iemand in de bijstand.”’

En, klopt het?

We kijken eerst naar het verschil in inkomen van een buschauffeur en een alleenstaande in de bijstand. Op loonwijzer.nl kun je bekijken wat mensen in een bepaalde beroepsgroep verdienen. Een beginnende buschauffeur verdient ongeveer 1.505 netto, inclusief vakantietoeslag. In de bijstand is het inkomen een stuk lager. Niet alle gemeenten hanteren hetzelfde bijstandsniveau. In Rotterdam krijgt een bijstandgerechtigde, inclusief vakantietoeslag, 948 euro per maand.

Maar dan zijn we er nog niet. Mensen in de bijstand hebben recht op 250 euro per maand huurtoeslag. En ze hebben recht op een hogere zorgtoeslag dan mensen die werken. Daarnaast moet een buschauffeur in Rotterdam onder andere maandelijks afvalstoffenheffing betalen: 31 euro. Een bijstandsgerechtigde heeft die kosten niet. Als je met al die verschillen rekening houdt, dan blijft er van het netto salaris van de buschauffeur 642 euro over, van de oorspronkelijke 1.505 euro. Een bijstandsgerechtigde houdt 550 euro over van zijn uitkering. De buschauffeur zit daar dus boven.

En dan zijn we nog uitgegaan van het startsalaris van een buschauffeur. Na vijf jaar werkervaring verdient een buschauffeur netto alweer honderden euro’s meer.

Het klopt dus niet wat Eerdmans heeft gezegd? Een medewerker van Leefbaar Rotterdam werpt tegen dat Eerdmans slechts gezegd zou hebben dat „er buschauffeurs zijn die minder geld overhouden dan een bijstandsgerechtigde”.

Bovendien heeft Eerdmans op een specifieke situatie gedoeld, zegt de medewerker: hij bedoelde een samenwonende buschauffeur met een niet-werkende partner die geen inkomen heeft. Leefbaar stuurt ons een berekening toe. Volgens deze berekening zou de buschauffeur met zijn niet-werkende partner 100 euro minder overhouden dan het stel in de bijstand.

We leggen de berekening voor aan het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting, Nibud, en aan bijzonder hoogleraar economie Philip de Jong, tevens partner bij economisch adviesbureau APE. Zij concluderen dat Leefbaar Rotterdam de zogenaamde ‘aanrechtsubsidie’ is vergeten mee te nemen in hun berekening. Deze subsidie geeft de minstverdienende partner recht op belastingteruggave. Dus ook de partner van de buschauffeur: die krijgt 105 euro per maand. Als de partner vóór 1963 is geboren, gaat het zelfs om 175 euro per maand.

Daarnaast ontvangen bijstandsgerechtigden in de berekening van Leefbaar 40 euro aan bijzondere zorg. Maar niet álle bijstandsgerechtigden hebben hier recht op, zegt het Nibud. Dit krijg je alleen als je bijvoorbeeld ziek bent. Deze toeslag zit dus niet in het ‘standaardpakket’ van een bijstandsgerechtigde, en nemen we dus ook niet mee in onze berekening.

Als je al deze nuances bij elkaar neemt, zijn er inderdaad beginnende buschauffeurs met een niet-werkende partner die minder geld overhouden dan een bijstandsgerechtigd stel. Maar dit geldt zeker niet voor de gemiddelde buschauffeur – die verdient namelijk honderden euro’s meer.

Conclusie

Er zullen startende buschauffeurs zijn, met een niet-werkende partner, die aan het einde van de maand minder geld overhouden dan een stel in de bijstand. Maar dit geldt zeker niet voor de gemiddelde buschauffeur. De bewering dat een buschauffeur minder geld overhoudt dan een bijstandsgerechtigde, beoordelen wij dan ook als grotendeels onwaar.

    • Maral Noshad Sharifi