Bankenonderzoek door de ECB moet helpen om deflatie te voorkomen

In aanloop naar het boekenonderzoek door de ECB zijn Europese banken druk om slechte leningen van hun balansen af te voeren. Deze week werden de regels voor de inspectie bekend.

Het echte werk kan nu beginnen. Enkele duizenden centrale bankiers, accountants en andere specialisten zullen de komende maanden een grondig onderzoek doen naar de balansen van de 128 belangrijkste banken in de eurozone. In hun hand houden ze de 287 pagina’s tellende instructie die ze deze week van de Europese Centrale Bank (ECB) hebben gekregen.

Nog enkele cijfers die de ECB dinsdag bekendmaakte: de controleurs zullen voor 3.700 miljard euro aan balansposten onderzoeken. Het gaat om 58 procent van de risicogewogen activa van de betrokken banken. Gemiddeld worden er per bank 1.250 leningdossiers doorgenomen.

Volgens Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank (DNB), moet deze asset quality review „de problemen in het bankwezen voor eens en voor altijd bij de horens vatten.” Op 4 november neemt de ECB het toezicht over deze banken over, als onderdeel van de in oprichting zijnde bankenunie. Vóór die tijd moet duidelijk zijn of er nog lijken in de kast zitten, in de vorm van grote verborgen verliezen op de balansen.

Knot zei donderdag tijdens een persconferentie dat DNB „voor een steeds groter deel van haar taken de Nederlandse vestiging is van de Europese multinational de ECB”. Het meeste uitzoekwerk bij de Nederlandse banken zal worden uitgevoerd door DNB-medewerkers of door DNB ingehuurde specialisten. De ECB in Frankfurt stuurt het proces aan.

In aanloop naar het boekenonderzoek zijn Europese banken al druk bezig om slechte leningen van hun balansen af te voeren. UniCredit, de grootste bank van Italië, verraste de financiële wereld deze week door een recordverlies van 14 miljard euro over vorig jaar te rapporteren: een gevolg van grote afschrijvingen op goodwill en slechte leningen. Door 8.500 werknemers te ontslaan hoopt de bank over vier jaar weer gezond te zijn.

„In de aanloop naar het onderzoek kun je wel meer voorzieningen verwachten”, zei DNB-directeur Jan Sijbrand deze week. „Een bank die de 8 procent [kapitaalbuffer, red.] niet gaat halen maakt zich nu al zorgen.”

Ook de drie grote Nederlandse banken hebben over vorig jaar ruime voorzieningen getroffen: Rabobank voor 2,6 miljard euro, ING voor 2,3 miljard en ABN Amro voor 1,7 miljard.

Centrale bankiers vinden het boekenonderzoek nodig om de economie van de eurozone weer gezond te krijgen. Als de balansen schoon zijn verklaard durven beleggers weer te investeren in banken en kunnen die meer geld uitlenen aan bedrijven.

Dat zou ook goed zijn om de inflatie, die al maanden ver onder het door de ECB gewenste niveau ligt, aan te jagen. Veel analisten zijn bang dat de inflatie kan omslaan in deflatie, een ontwikkeling waarbij prijzen dalen en de economie stagneert. De dure euro, die deze week piekte op het hoogste niveau in tweeënhalf jaar, helpt de situatie niet. Door een dure euro wordt export vanuit de eurozone duurder. Daardoor daalt de economische groei en komt deflatie sneller in zicht.

Knot zei deze week dat het naar zijn mening nog niet zover is. Vergelijkingen met Japan, dat net twee decennia van deflatie achter zich lijkt te laten, vindt hij niet aan de orde. „Juist het boekenonderzoek onderscheidt ons van Japan”, aldus de president.