58 wereldleiders bijeen. Het kost wat, maar wat heb je dan?

De organisatie van de nucleaire top „is goed” voor Nederland. Wat levert het concreet op?

Het loopt nog niet echt storm bij restaurant Dekxels in Den Haag. Bedrijfsleider Saskia Verboom had wel iets meer verwacht van de aanstaande topconferentie in haar stad, als ze eerlijk is. De wereldleiders die over ruim een week neerstrijken in de stad dineren bij koning Willem Alexander en zijn vrouw. Een deel van hun gevolg, meer dan 5.000 delegatieleden en 3.000 journalisten, zou Verboom graag bedienen. „Maar tot nu toe merk ik er weinig verschil van. Er mogen best wat reserveringen bij.”

Over ruim een week komen 58 wereldleiders naar de Hofstad voor de Nuclear Security Summit (NSS), in het World Forum. Daar praten ze voor de derde keer sinds de oprichting in 2010 over de dreiging van nucleair terrorisme en het tegengaan van illegale handel in nucleair materiaal.

De ruim 8.000 bezoekers komen niet alleen anderhalve dag vergaderen. Ze komen ook eten, drinken, slapen en nemen met een beetje geluk een souvenir mee voor thuis. Oftewel: ze komen geld uitgeven.

Daar tegenover staan niet geringe organisatiekosten. Neem alleen al de veiligheidsoperatie rond de top met de inzet van luchtafweergeschut, wegafzettingen en vaarverboden.

Hoe verhouden die kosten en baten zich tot elkaar?

Het antwoord laat zich niet eenvoudig uitdrukken. De meest concrete kostenpost is de organisatie van de top. Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft hier 24 miljoen euro voor gereserveerd. Dat geld is nodig voor de inrichting van het World Forum, de techniek en de catering. En natuurlijk voor personeelskosten. Bestond het organisatieteam anderhalf jaar geleden uit twee mensen, inmiddels zijn het er vijftig. Hoe concreter de plannen, hoe meer mensen er nodig zijn.

De beveiligingskosten van de top zijn bij de 24 miljoen euro niet meegerekend. Die post wordt om veiligheidsredenen geheim gehouden. De NOS meldde onlangs dat hiervoor 15 miljoen euro is uitgetrokken voor de inzet van luchtafweergeschut en het permanent in de lucht houden van twee F-16’s tijdens de top. „Een realistisch bedrag,” zegt Ira Helsloot, hoogleraar ‘besturen van veiligheid’ in Nijmegen.

Inmiddels zou het veiligheidsbudget al met enkele miljoenen zijn overschreden. De kosten van de inzet van 13.000 agenten en 8.000 medewerkers van Defensie waren niet meegerekend.

Een andere additionele post is het bezoek van president Obama aan Amsterdam, voorafgaand aan de top. Kosten: ongeveer 360.000 euro. Onbekend is of dit inclusief personeelskosten is.

Zo zijn lang niet alle kosten van de top eenvoudig te kwantificeren. Neem de schade van de verkeershinder als gevolg van de top. Rijkswaterstaat verwacht maandagochtend en dinsdagmiddag – als de delegaties tussen Den Haag en Schiphol reizen – een ‘dubbele spits’: twee keer de drukte van een reguliere spits. Bedrijven in en rondom Den Haag zijn daardoor minder goed bereikbaar.

De economische schade daarvan zal tussen de 1 en 5 miljoen euro zijn, zegt Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft. Hij benadrukt dat zo’n schatting lastig te maken is. Want als duidelijk is waar en wanneer wegen dicht zijn, blijft de schade beperkt. „We moeten het niet dramatiseren. Als het een keer flink sneeuwt, stort de economie ook niet in.”

Dan de inkomsten. Burgemeester van Den Haag Jozias van Aartsen zei deze week bij een informatiebijeenkomst van werkgeversorganisatie VNO-NCW West dat hij blij is dat de NSS naar zijn stad komt. „Het is een fantastische kans voor Den Haag en de regio. Ook voor de economie.”

Zo zijn in een straal van zestig kilometer rond Den Haag zo’n 8.000 bedden gereserveerd in ongeveer 55 hotels. Voorzitter Gert van der Houwen van MKB Den Haag kan geen bedragen noemen, maar het is voor hem duidelijk dat middenstanders profijt zullen hebben van de top. „Hotels en restaurants zitten vol en chauffeursbedrijven maken extra uren.”

Dan zijn er nog de inkomsten op lange termijn. Volgens Buitenlandse Zaken nemen zeker drie regeringsleiders vertegenwoordigers van bedrijven mee uit hun land om zaken te doen: Canada, China en Kazachstan.

De grootste delegatie is die onder leiding van de Chinese president Xi Jinping. Zeker 200 bedrijven uit verschillende sectoren reizen met hem mee. Kazachstan brengt een delegatie van 20 bedrijven mee.

Het is volgens VNO-NCW moeilijk om te schatten hoeveel geld er op lange termijn is gemoeid met zulke missies, maar de animo onder Nederlandse bedrijven voor de ontvangst van de handelsdelegaties is groot.

Ten slotte hopen Nederland en vooral Den Haag zich te profileren. De Hofstad positioneert zichzelf graag als „de internationale stad van recht en vrede”. De top biedt de stad dan ook een unieke kans, volgens het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC). „Beelden van een geslaagde nucleaire top gaan de hele wereld over”, zegt een woordvoerder. „Dat zet Nederland ook op de kaart als congresland. Bedrijven en organisaties zullen in de toekomst sneller aan ons land denken.” De beelden van de wereldleiders zijn hoe dan ook goed voor het imago van Den Haag en Nederland, meent de NBTC.

Bert Hof van het economisch onderzoeksbureau SEO is het de vraag hoe lang zo’n imago stand houdt „Weten mensen vier weken na de top ook nog waar Den Haag ligt?”

    • Christiaan Pelgrim
    • Harrison van der Vliet