Column

Taartdiagram

TNS/NIPO voorspelt voor de verkiezingen van woensdag een historisch lage opkomst, met de lokale partijen als winnaar. Laten we die twee voorspellingen eens samenvoegen. Neem een taartdiagram voor ogen met de verkiezingsuitslag. Kleur ongeveer een kwart blauw. Dat zijn de kiezers van de landelijke, gevestigde partijen. Kleur ongeveer driekwart rood. Dat zijn alle mensen die lokaal stemmen, samen met de mensen die helemaal niet stemmen.

Ruim driekwart lijkt afgehaakt bij de landelijke partijen. Waarom?

Laten we het eens van dichtbij bekijken, in Meppel bijvoorbeeld, het Amsterdam van Drenthe. Hier nam een groep bewoners vijf jaar terug een burgerinitiatief om het Zuideinde gerenoveerd te krijgen, een historische winkelstraat die kampte met leegstand en verloedering. De bewoners verzamelden ruim duizend handtekeningen. De gemeente kon er niet meer omheen.

Toch duurde het nog drie jaar voordat het Zuideinde überhaupt op de investeringsbegroting kwam. De burgers maakten toen een ontwerp voor de herinrichting. Met zomereiken in de straat. Met bruinrode klinkers. En dan de straatverlichting. Ze wonnen advies in bij het Nederlands Lichtinstituut, en kozen uiteindelijk de ‘Cambridge’, een armatuur van Philips met historische uitstraling en een warme gloed.

„Iedereen was gelukkig en blij, het leek een schoolvoorbeeld van democratische besluitvorming”, vertelt Marjan Hemme, een van de initiatiefnemers. Ze groeide zelf op aan het Zuideinde, als dochter van een herenkapper, en is trouwambtenaar voor de gemeente. Hun ontwerp werd dit najaar gepresenteerd, de wethouder stond achter het plan. En februari dit jaar – vijfenhalf jaar na het burgerinitiatief – ging de schop dan eindelijk in de grond.

Alleen, tot verbijstering van de burgers, bleken de ambtenaren, zonder overleg, voor andere lantaarnpalen te willen kiezen: led-verlichting. Goedkoper, maar lelijker. Ze voelden zich gepasseerd, voor de zoveelste keer, zegt Marjan. Ze vermoedt dat er andere belangen meespelen bij raadsleden, ambtenaren en bestuur. Ze laakt de invloed van de Meppeler Handelsvereniging, die vooral winkels heeft in het centrum – niet aan het Zuideinde.

Over die vriendjespolitiek schreef ze een brief aan de Meppeler Courant. Daarin noemde ze ook het kerstcadeau van de gemeente: een cadeaubonnenboekje, enkel te besteden bij de winkels van de Meppeler Handelsvereniging.

Nu bestaat er in Nederland zoals u weet geen corruptie; wel bestaan er borrels waar bestuurders, ondernemers en vastgoedjongens onder het genot van een kaasblokje ‘de banden aanhalen’. Ook in Meppel. Italiaanse toestanden dus? Of gewoon traagheid? Of allebei?

De wethouder beloofde twee weken terug om binnen enkele dagen een brief over de lantaarnpalen te sturen. Die brief is er nog niet, zei zijn woordvoerder gisteren. Intussen kreeg Marjan dinsdag wel een ander bericht: een mail van de gemeente om te praten over haar ‘functioneren’ als trouwambtenaar. Aanleiding? Haar ingezonden brief.

Ach, straatlantaarns in Meppel, zegt u. Maar vandaag zijn het straatlantaarns, morgen de thuiszorg, en intussen raken zelfs de meest betrokken burgers vervreemd van de politiek – niet alleen in Meppel. Marjan wil als protest ‘lokaal’ stemmen. Sommige deskundigen waarschuwen dat door de opkomst van al die lokale partijtjes de steden ‘onbestuurbaar’ raken. Eh, misschien stemmen mensen ‘lokaal’, juist omdat hun stad slecht wordt bestuurd?