‘Je moet naar voren lopen. Dat helpt’

SGP’er Lilian Janse voert campagne voor een raadszetel in Vlissingen. Ze komt op radio en tv, spreekt in strandpaviljoen, wijkcentrum en verzorgingshuis. „Er is geen alternatief.”

Arjen Schreuder

Lilian Janse op campagne voor de Staatkundig Gereformeerde Partij in Vlissingen. „Ik wil fatsoenlijk zijn. Recht door zee.” Foto’s Rien Zilvold

Ik voel een gezonde spanning”, zegt Lilian Janse enkele minuten voor haar eerste verkiezingsdebat, bijna een maand geleden. De eerste vrouwelijke politica van de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) heeft van haar partij enkele debatcursussen mogen volgen. Ze is vanochtend om vier uur opgestaan om haar twee krantenwijken te lopen. Nu mag ze het woord nemen tussen andere, ervaren lijsttrekkers in een strandtent aan de boulevard van Vlissingen.

De mediabelangstelling is groot. Twee cameraploegen en verslaggevers van de schrijvende pers zijn op de avond afgekomen. Eerder die dag begon de campagne met het plakken van verkiezingsposters. Daar werd Lilian Janse ondervraagd door tv-programma Pownews. Over dat interview zal Vlissingen nog lang napraten. Want hoezeer de standpunten van lokale politici ook verschillen van die van de SGP, ze spreken schande van de manier waarop Janse werd bejegend. „Zo ga je niet met mensen om”, zegt de een. Een ander: „Je moet mensen in hun waarde laten.” De verslaggever deed zich voor als rechtgeaarde mannenbroeder die liever geen vrouwen in de politiek ziet, en droeg haar op de ogen neer te slaan. Hilarisch en cabaretesk bedoeld, maar niet besteed aan Vlissingen. Zelf vindt Janse dat ze de show goed heeft doorstaan. „Ik had al eens naar dat programma gekeken. Ik wist dat ze je boos willen maken. Maar ik ben rustig gebleven.”

Het debat in het bomvolle strandpaviljoen verloopt rommelig. De gespreksleider wandelt tussen de staande lijsttrekkers door. Lilian Janse is achterin geposteerd, geflankeerd door haar vader Cees van der Weele en gesteund door twee andere vrouwen die op de lijst staan: Mariet van Klinken en Nellie van Dijk. In het begin krijgt ze de gelegenheid haar standpunten uit te dragen. Over onderwijs: „Je moet je kinderen naar een school met een reformatorische signatuur kunnen sturen. Uit alle lijstjes blijkt dat reformatorische scholen tot de beste behoren.” Over een mogelijke fusie tot één grote gemeente op Walcheren: „Zo’n fusie is niet goed. Wat hebben dorpen in de omgeving gemeenschappelijk met een arbeidersstad als Vlissingen? Een fusie is bovendien veel te duur, want straks moeten we al die overbodige wethouders en burgemeester wachtgeld geven.” Over de mogelijke sluiting van het ziekenhuis in Vlissingen: „Pure kapitaalvernietiging. Er staan vier super-de-luxe operatiekamers leeg.”

Even later verdringen de andere lijsttrekkers zich om de debatleider, vangen elkaar vliegen af, en lijkt Lilian Janse te worden vergeten. „Je moet naar voren lopen”, zegt haar vader. Dat helpt. Ze tikt de gespreksleider op de schouder en houdt haar naambordje omhoog. Ze zegt dat ze ethiek in de gemeenteraad heeft gemist. Lijsttrekker Pim Kraan van de Lokale Partij Vlissingen, de grootste in de gemeenteraad, reageert als door een adder gebeten. „Een schande dat u zegt dat ik als raadslid niet ethisch ben.” Ook bij lijsttrekker Coen van Dalen van de ChristenUnie valt dat niet goed. „Ik vind het heel mooi dat de SGP nu vrouwen verkiesbaar stelt en moedig dat Lilian Janse het op zich neemt”, zegt hij na afloop aan de bar. „Maar zeggen dat we niet ethisch zijn? Ik doe niet anders dan ethisch beslissingen nemen. Wat wil zij daaraan toevoegen? Tijdens de raadsvergaderingen een psalm voorlezen?” Van Dalen, zelf predikant, verwacht niet dat veel mensen op haar zullen stemmen. „Veel SGP’ers willen geen vrouw.”

Lilian Janse wuift die opmerking weg. „Mensen die niet op een vrouw willen stemmen, kunnen ook op een man stemmen.” Op nummer twee staat haar vader. En trouwens, wat moeten SGP’ers stemmen als het niet op hun eigen partij is? „Er is geen alternatief. Bij andere partijen staan ook vrouwen op de lijst.”

    • Arjen Schreuder