Dominee zorgt voor ophef: ‘niet-natuurlijke dood Els Borst geen toeval’

Oud-minister Els Borst was een “engel des doods” en het is “geen toeval” dat zij geen natuurlijke dood is gestorven. Een dominee in Montfoort schreef dit in het blaadje van zijn kerkgemeente en heeft inmiddels voor flinke ophef gezorgd.

Oud-minister Els Borst in 2004. Foto ANP/ Toussaint Kluiters

Oud-minister Els Borst was een “engel des doods” en het is “geen toeval” dat zij geen natuurlijke dood is gestorven. Een dominee in Montfoort schreef dit in het blaadje van zijn kerkgemeente en heeft inmiddels voor flinke ophef gezorgd.

RTV Utrecht bracht vanmiddag een afbeelding (pdf) van het kerkblaadje van de Hersteld Hervormde Gemeente in Montfoort naar buiten. De tekst komt van dominee A. T. van Andel en hij schrijft het volgende:

“Onlangs overleed oud-minister Borst door een misdrijf. Na haar dood werd ze door velen geprezen voor haar werk en inzet. Maar door haar inbreng zijn destijds veel en de meest goddeloze wetten in ons land aangenomen. Toen de euthanasiewet erdoor was, zei ze: “Het is volbracht.” Maar God laat niet met Zich spotten. Het is geen toeval dat deze ‘engel des doods’ geen natuurlijke dood stierf. God heeft gesproken en moest ze haar Rechter ontmoeten (sic). Die ze zo met haar goddeloze uitspraak heeft gekwetst.”

Het lichaam van de oud-D66-minister van Volksgezondheid in de kabinetten Kok-1 en -2 werd op maandag 10 februari in de garage van haar woning in Bilthoven gevonden. Nog steeds is het onderzoek naar haar dood bezig, maar inmiddels is duidelijk dat Borst door een misdrijf om het leven is gekomen. Borst bekendste wapenfeit als minister was de euthanasiewet van 2001.

Toen die wet door de Kamer was geloodst sprak ze de beroemde woorden ‘het is volbracht’. Dat zijn ook de laatste woorden van Jezus Christus in het Johannes-evangelie in het Nieuwe Testament. Daar is toen veel ophef over ontstaan. Borst bood vervolgens haar excuses aan voor de woordkeuze en legde uit dat ze geen associatie wilde leggen met de bijbelse betekenis.

De opmerkingen van Van Andel in het kerkblaadje hebben voor flinke commotie gezorgd.

D66-Kamerlid Pia Dijkstra:

Twitter avatar piadijkstra Pia Dijkstra Onvoorstelbaar en onverdraaglijk “@rtvutrecht: Dominee Montfoort: ‘Els Borst was engel des doods’ http://t.co/TWdixSwpzs #montfoort

De Amsterdamse VVD-wethouder Eric van der Burg:

Twitter avatar ericvanderburg Eric van der Burg Walgelijke idioot @Teletekst: Dominee:dood Els Borst geen toeval http://t.co/rPHI6UEx5O”

PvdA-Kamerlid Khadija Arib:

Twitter avatar khadijaArib Khadija Arib Uitspraak van dominee van Montfoort over Els Borst is respectloos. RT: http://t.co/UzfqJcjbn6

De burgemeester van Montfoort, Bert Jansen, zegt tegenover RTV Utrecht de uitspraak verwerpelijk te vinden. Jansen heeft naar eigen zeggen gesproken met de wijkchef van de politie en die neemt het voorval mee in het veiligheidsoverleg.

‘Een mens kan niet ongestraft doen en laten wat ze wil’

RTV Utrecht sprak met Van Andel over de ontstane commotie. Hij betuigt geen spijt over zijn opmerkingen.

“Een mens kan niet ongestraft doen en laten wat ze wil. (…) Daar kan een mens niet mee door blijven gaan.”

Volgens hem zijn christenen “ook zeer geschokt door haar uitspraak”, doelend op ‘het is volbracht’. Hij noemt die “kwetsend, zeer grievend”. Wanneer hem wordt gevraagd of hij vindt dat de dood van Borst haar “verdiende loon” was, antwoordt hij: “dat zijn uw woorden”:

“Ooit zei iemand - ik zal geen namen noemen - toen zij die uitspraak deed: deze vrouw zal geen natuurlijke dood sterven. En dat is uitgekomen.”

En op de vraag of het niet “pijnlijk” is voor haar familie dat hij dit over Borst schrijft:

“Ja, maar ik schrijf het in het kerkblad, en dat is alleen voor onze gemeente. Daar heeft ze geen familie.”

Een rol van God in haar dood is volgens Van Andel “duidelijk” en hij noemt haar geluid “christelijk vijandig”:

“Dan denk ik altijd van: dan zijn wij niet als moslims, en zeggen: ik pak een mes en breng zo’n mens om het leven. Maar Gods woord zegt: mij komt de wraak toe.”

Kerk neemt afstand van opmerkingen

Expliciet zegt de Hersteld Hervormde Kerk het in een reactie niet, maar ze lijkt duidelijk afstand te nemen van de opmerkingen van de opmerkingen van Van Andel:

Onder haar ministerschap is indertijd wetgeving aanvaard die haaks staat op onze overtuiging. Dat ze na de aanvaarding van de euthanasiewet met een verwijzing naar het voorlaatste kruiswoord van de Heere Jezus gezegd heeft: ‘Het is volbracht’ heeft velen diep gekwetst.

In een daarop volgend interpellatiedebat heeft ze echter openlijk haar excuses daarvoor aangeboden. Dat is aanvaard. Daar is erkentelijkheid voor uitgesproken. Dus daar moeten we nu niet meer op terugkomen.

Verder is de kerk van mening dat het laatste oordeel over haar persoon niet aan ons mensen, ook niet aan ons dominees, maar aan de Heere God toekomt. We betuigen haar nabestaanden ons meeleven.”

Ronnie Mulder, secretaris van de generale synode van de kerk, laat aan persbureau Novum weten dat het “niet goed” is dat een mens “zo op de rechtersstoel gaat zitten en om je dan op zo’n onzorgvuldige manier te uiten”. Van Andel zou volgens Mulder een vermaning kunnen krijgen, “de minst zware tuchtmaatregel”:

“Maar ik verwacht in dit geval niet dat hij voor de kerkelijke rechtbank moet komen.”

‘Ver over de schreef’

Het Reformatorisch Dagblad schrijft in een hoofdredactioneel commentaar dat de opmerkingen van Van Andel “ver over de schreef” gaan:

“Zo past het ons ook niet om iets te zeggen over het oordeel dat mevrouw Borst heeft getroffen. Zij is op gruwelijke wijze vermoord. Het gaat echt ver over de schreef als dit als “verdiend” wordt gezien. Evenzo is het niet aan ons mensen om te bepalen wat het finale oordeel over haar leven was.”

De Hersteld Hervormde Kerk is een bevindelijk-gereformeerde kerk. De Kerk is orthodox-protestants en bestaat grotendeels uit voormalige leden van de Hervormde Kerk van voor de fusie met de Gereformeerde Kerken en de Evangelisch-Lutherse Kerk.