De kippendrift van de campagne

Dit is het beeld: met Pieter Hilhorst struikelt ook de PvdA naar de stembus. Tegenstanders rekenen zich wel heel vroeg rijk.

Elke ronde van de verkiezingen heeft zijn eigen verhaal voor het oog van de camera. Een frame waar de deelnemers maar niet uit kunnen ontsnappen.

In 2010 was Nederland een paar maanden in de ban van de spectaculaire opkomst en ondergang van Job Cohen als kandidaat-premier. In 2012 ging het allemaal om Emile Roemer, die eerst bijna premier leek te worden, maar vervolgens week in week uit virtuele zetels bleef verliezen, tot Diederik Samsom bij de eindstreep de grote linkse winnaar bleek te zijn.

Dit jaar heeft ook Amsterdam zijn eigen gietijzeren frame voor de raadsverkiezingen: de Werdegang van de lokale PvdA-leider Pieter Hilhorst. Krap anderhalf jaar geleden ingehaald als de ideale lijsttrekker. Nu een stakkerd die niets meer goed kan doen. Die wordt uitgelachen als hij in het openbaar om het even welk getal noemt – als wethouder financiën was hij verantwoordelijk voor een miljoenenblunder van de Belastingdienst. Die te licht wordt bevonden in vergelijking met zijn voorganger – „U bent geen Lodewijk Asscher”. En die hulp behoeft van coryfeeën uit succesvoller tijden: Asscher, Job Cohen, Ed van Thijn.

Het is vreemd te bedenken dat over een half jaar dat hele frame niets meer te betekenen zal hebben. Dan is Hilhorst waarschijnlijk nog steeds wethouder, misschien is zijn partij zelfs ook nog de grootste in de raad. In elk geval moet de stad dan weer gewoon bestuurd worden en is de getwitterde kippendrift van nu diep weggezakt op alle timelines.

Zo betrekkelijk kan het zijn. Een „over drijvende bubbel” noemde oud-burgemeester Ed van Thijn de campagne in deze krant.

Directeur Jeroen Slot van onderzoeksbureau O+S noemt het „springvloed” voor PvdA-lijsttrekker Pieter Hilhorst. ,,Zijn partij zit in het kabinet, een kabinet in zijn eerste jaar, dat werkt altijd negatief door. Een blunder bij de Amsterdamse belastingdienst die miljoenen te veel uitkeerde, kleeft hem steeds aan. Nu heeft hij het imago dat hij niet kan rekenen. Hij wil een thema van de tweedeling maken, en dan verschijnt er een rapport dat op wonderlijke gronden beweert dat er helemaal geen tweedeling is. Telkens als iemand hem prijst, wordt het in de traditionele en sociale media omgesmeed tot hoon.”

Hij verbaast zich over het gebrek aan politieke strijd in deze campagne, terwijl er juist heel sterke politieke verdeeldheid is, en de kwesties waar die nu het best te zien is – woningbouw, erfpacht – ook door de partijen zelf als belangrijke kwesties in debatten en opinieartikelen worden voortgebracht. Maar het blijft maar gaan over de strompelende Hilhorst en de huppelende Paternotte.

Maar is de aandacht voor de persoon van de politicus eigenlijk wel zo oppervlakkig als vaak wordt gezegd? Waarom is het oppervlakkiger om je keuze te laten bepalen door de intelligentie, de toewijding en de ruggengraat van een volksvertegenwoordiger dan door de kleine lettertjes van de partijprogramma’s? Hoe belangrijk is het verschil of je „een draagvleugelboot van Amsterdam naar IJmuiden” krijgt of „multistop verbindingen tussen IJmuiden en IJburg”? Vind je dat „een breiclub ook heel goed denkbaar is zonder belastinggeld”? Of vind je dat de stad „een gebiedscoach die helpt bij het behoud van de boeren binnen de gemeente” nodig heeft?

Is het niet veel belangrijker om te weten dat dezelfde politicus die nu zo ijverig betrokkenheid van Amsterdammers prijst, nog volop het marktdenken omarmde toen dat mode was? In 2000 stond hij pal voor de voordelen van een verzelfstandigd gemeentelijk vervoersbedrijf onder het motto: als ze zich niet aan hun prestatiecontract houden, stappen we naar de rechter. Ja, daar had de Amsterdamse passagier wat aan: een trambestuurder in het gevang.

Ach, zo heb je ze bij alle partijen – politici met een overtuiging en politici met standpunten.

Woensdag zullen we zien of het Hilhorst-frame ook de doorslag geeft als de stemmen worden geteld. Zijn tegenstanders vrezen de kracht en de organisatie van de PvdA-campagne. En niet ten onrechte Terwijl D66-leider Alexander Pechtold foldertjes uitdeelde in het Vondelpark (kans van 1 op 177 dat een befolderde kiezer doet wat je vraagt), gingen honderden vrijwilligers voor de PvdA de deuren langs in Nieuw-West, Zuidoost, Noord, al die delen van de stad waar D66 niet veel te halen heeft.

    • Bas Blokker