Zwakbegaafde kiezers? Daar maken ze helemaal geen probleem van

Met de verkiezingen in aantocht checkt deze krant stellingen. Vandaag: 10 procent van de kiezers is verstandelijk beperkt kan moeilijk leren.

De aanleiding

Op wie straks te stemmen? Ook voor mensen met een laag IQ een lastige vraag. Daarom heeft een aantal organisaties de campagne Stem jij ook? opgezet, met een website, een verkiezingskrant en ‘lokale kiezersdagen’. Het NOS Journaal maakte onlangs een reportage over een bijeenkomst en meldde: „10 procent van de stemgerechtigden heeft een lichte verstandelijke beperking of kan moeilijk leren.” Dat percentage is ook te vinden op de website van MEE Nederland, een brancheorganisatie voor de ondersteuning van mensen met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking en één van de initiatiefnemers van de campagne. Waar komt die 10 procent vandaan? En klopt het?

Waar is het op gebaseerd?

MEE baseert zich op onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) . Daaruit zou blijken dat er zelfs bijna 2,4 miljoen mensen zijn die licht verstandelijk beperkt zijn of „die moeilijk kunnen leren”. Ruim meer dan 10 procent van de bevolking.

En klopt het?

Het SCP onderscheidt drie categorieën: ernstig verstandelijk gehandicapten (een IQ lager dan 50), licht verstandelijk gehandicapten (IQ van 50-69) en zwakbegaafden (IQ van 70-85). De laatste categorie omschrijft MEE als „mensen die moeilijk kunnen leren”. Michiel Ras, mede-auteur van het SCP-rapport, legt uit wat die etiketten betekenen. Vroeger, zegt hij, had men het meestal alleen over de eerste twee categorieën als het ging over mensen met een verstandelijke beperking. Dat wil dus zeggen: de mensen met een IQ lager dan 70. Zij hebben doorgaans extra zorg nodig. Volgens het SCP gaat het om een kleine 130.000 mensen.

Wat het lastig maakt, is de categorie daarboven, met een IQ van 70-85, ongeveer 2,3 miljoen mensen. „Zwakbegaafd klinkt alsof al die mensen een probleem hebben”, zegt onderzoeker Ras. „Maar dat is niet zo.” En moeite met leren? „Dat vind ik een lastig begrip. Want wat is dat?”

Sommigen hebben problemen en krijgen extra zorg. Zij hebben bijvoorbeeld sociale of gedragsproblemen. Dat zijn 36.600 mensen. De rest vindt gewoon zijn weg in de maatschappij, bijvoorbeeld via de beroeps- en praktijkgerichte leerwegen van het vmbo, zegt Ras. Waarschijnlijk zonder ooit te weten ‘zwakbegaafd’ te zijn.

Conclusie

„Mensen die moeite hebben met leren” is een vaag begrip. Maar de cijfers uit de campagne kloppen. De stelling is grotendeels waar – al gaat het om mensen die lang niet allemaal problemen hebben.

    • Jeroen van der Kris