Stopcontact op volle zee

Tien miljard euro investeert de Nederlandse netbeheerder TenneT in ‘stopcontacten op zee’ om windstroom aan land te halen.

Converterstation HelWin alpha bij vertrek uit de haven van Wismar in mei vorig jaar. Het is een van de tien off-shoreprojecten van TenneT in Duitsland. Foto AP

Technici en schilders zijn druk bezig het binnenste van het off shore-converterstation Sylwin Alpha bedrijfsklaar te maken. Het ruikt naar pas geverfd, overal liggen nog losse snoeren en is geboor en geklop te horen. Dit is een van de ‘stopcontacten’ op volle zee, gebouwd in opdracht van de Nederlandse netbeheerder TenneT, dat windparken verbindt met het vasteland.

Het knalgele gevaarte met hoogte van 80 meter en een oppervlakte van 88 bij 55 meter zet de wisselstroom van de windmolens om in gelijkstroom: zo gaat er bij transport over grotere afstanden minder energie verloren. De hele verbinding kost circa 1 miljard euro.

Sylwin Alpha, volgestouwd met techniek van Siemens, transformatoren, converters en computers, is een van de volautomatische knooppunten van de Duitse Energiewende. Vandaar gaat de stroom die wordt opgewekt op de Noordzee het Duitse elektriciteitsnet in via bestaande verbindingen, naar Nederland of in de toekomst via een superkabel van achthonderd kilometer naar Beieren in het zuiden van Duitsland. Zo kan daar de vraag naar stroom worden gedekt die ontstaat als in 2018 volgens plan de Duitse kerncentrales van het net gaan. Tot 2019 legt TenneT tien van dit soort converterstations aan in zee. Daarmee is een totale investering van ongeveer 10 miljard euro gemoeid.

Mel Kroon, de hoogste baas van het Nederlandse staatsbedrijf TenneT, is tamelijk ingenomen met de nieuwe koers op het terrein van energievoorziening van het derde kabinet-Merkel. Bij de omschakeling van Duitse economie van conventionele naar duurzame energie-opwekking heeft de onlangs aangetreden minister voor Energie, Sigmar Gabriel, tevens vice-bondskanselier en partijleider van de SPD, een paar belangrijke voornemens bekend gemaakt om de Energiewende betaalbaar te houden. „Hij heeft het tempo vertraagd”, zegt Kroon op weg naar Warnemünde, de haven van Rostock.

Tegenvallers

Daar ligt de Sylwin Alpha nu nog in het dok van Nordic Yards waar het de afgelopen drie jaar is gebouwd. Binnenkort wordt dit ‘stopcontact op zee’ naar zijn definitieve standplaats getransporteerd, zeventig kilometer ten westen van het Duitse eiland Sylt. Daar moet de Sylwin Alpha dan de komende veertig jaar dienst doen.

Aanvankelijk legde de vorige regering Merkel zo’n grote nadruk op snelheid, legt Kroon uit, dat projecten die TenneT als netbeheerder diende uit te voeren, niet na elkaar maar gelijktijdig moesten worden gerealiseerd. „Dat tempo was niet reëel. Dergelijke projecten kosten 55 maanden en niet 30 maanden, zoals men dacht.”

Er waren ook andere tegenvallers, zoals bij de aanleg van de zeekabel naar het windpark Riffgat, voor de kust van Groningen. Daar moest bij nader inzien eerst 28 ton oorlogsmunitie, die daar na de Tweede Wereldoorlog was gedumpt, worden opgeruimd. Dat leverde een vertraging op van achttien maanden.

De Duitse regering kiest niet langer voor een ‘energiemix’, waarin bijvoorbeeld ook kleinschalige, decentrale warmtekrachtcentrales of biogasinstallaties worden gestimuleerd. Niet iedereen in het land is het met die keuze eens. Dat blijkt nu bij het naderen van de gemeenteraadsverkiezingen, volgende week in Beieren.

Stroomsnelweg

De druk van burgerinitiatieven en van lokale partijen zoals de Freie Wähler, de Duitse variant van de Nederlandse leefbaarbeweging, tegen de aanleg van het stroomtracé van TenneT neemt toe. Zodanig, dat de Beierse premier Horst Seehofer (CSU), die een fijn oor heeft voor de stem des volks, nu ook stelling heeft genomen tegen de met enige trots aangekondigde SüdLink, de ‘stroomsnelweg’ naar het zuiden die hoofdzakelijk wordt aangelegd door TenneT.

Mel Kroon is ervan overtuigd dat er over het algemeen best gepraat kan worden met tegenstanders van hoogspanningsleidingen. „In Nederland hebben we daar goede ervaringen mee.” Hij is niet onder de indruk van de politieke stampij die Seehofer maakt.

De Beierse politicus, die een belangrijke vazal is van Merkel, neemt wel vaker extreme standpunten in, die hij later afzwakt. Vandaar zijn bijnaam onder tegenstanders: Crazy Horst. „Ik denk niet dat Seehofer bij zijn verzet tegen de aanleg van het tracé blijft”, zegt Kroon. „Als hij de aanleg zou verhinderen, zal hij over een paar jaar verantwoordelijk worden gesteld voor tekorten in de energieverzorging in zijn bondsstaat. Want de regering in Berlijn gaat gewoon door met het uitschakelen van de kerncentrales.”

In Warnemünde draait de komende maanden alles om het opleveren van de Sylwin Alpha. Het converterstation moet om Denemarken heen worden gevaren en worden bevestigd aan het fundament. Dat laatste baart nog wel enige zorg. Om de constructie waarop het eiland rust stevig te verankeren, moeten er zes palen in de bodem worden geheid worden. Maar natuurbeschermers hebben gewaarschuwd dat de bruinvissen in het betreffende gebied niet gestoord mogen worden.

Kroon: „Ik zelf zou denken dat die dieren wel een weekje ergens uit de buurt kunnen zwemmen, maar de Duitse autoriteiten nemen dit zeer serieus. Dus moeten wij dat ook doen.”