Het is hier een lokale battle

In Westland zijn ze eensgezind naar buiten: de kassen zijn van levensbelang. Maar intern is de politiek er verdeeld.

Burgemeester Sjaak van der Tak van Westland op zijn favoriete plek in de gemeente: het dak van veiling FloraHolland in Honselersdijk, midden in het kassengebied. Foto David van Dam

Ze voelen zich allemaal Westlander. De inwoners van de elf dorpen van de gemeente Westland lijken soms wel één groot gezin. „Als je hier in een kroeg met iemand staat te praten, blijkt na een paar uur vaak dat je familiebanden hebt”, zegt Dave van der Meer, leider van de grootste oppositiefractie in de gemeenteraad, de LPF, de Lokale Politieke Federatie Westland.

Westlanders zijn trots op hun regio. Waag het als buitenstaander niet het belang van de glazen stad te bagatelliseren of de schoonheid ervan in twijfel te trekken. Het kan soms wat „bekrompen” overkomen, zegt raadslid Tamara van Riet van D66, in het dagelijks leven ambtenaar op het ministerie van Economische Zaken. „Men profileert zich hier graag als platteland tegenover grote steden als Den Haag. Zo wil men hier absoluut geen coffeeshop. Terwijl hier toch echt niet minder wordt geblowd dan elders.”

Profileringsdrift

De profileringsdrift tegenover buurgemeente Den Haag is er niet minder op geworden sinds met die stad een ongelukkige gronddeal gesloten werd. Ooit was het plan om de toen armlastige gemeente Den Haag uit te breiden met delen van het Westland. Annexatie kon worden voorkomen, maar wel onder de voorwaarde dat een brede strook grond zou worden bebouwd met luxe huizen voor expats die werken in Den Haag. Westland kocht grote hoeveelheden grond, voerde zelfs onteigeningsprocedures. Uiteindelijk is er bijna niets gebouwd en zit de gemeente met deels onverkoopbare grond die almaar minder waard wordt. „Ik zou die afspraken met Den Haag nu niet gemaakt hebben”, zegt burgemeester Sjaak van der Tak (CDA).

Er is onder Westlanders weinig discussie over de vraag of de tuinbouw moet worden gestimuleerd. „Voorstellen daarover worden meestal met de grootst mogelijke meerderheid aangenomen”, zegt de burgemeester. „Dat is ook wel eens lekker.”

Niet voor niets. De glastuinbouw draagt jaarlijks voor 2,3 miljard euro bij aan het Nederlandse bruto nationaal product. „Onze ondernemers drijven met de hele wereld handel. Laatst kwamen er nog twee Japanse ministers vragen om steun”, zegt Van der Tak, voormalig wethouder in Rotterdam.

Logisch dus dat in het Westland vrijwel iedereen innovatieve tuinbouwbedrijven wil steunen, zoals bij projecten om aardwarmte omhoog te pompen. En iedereen wil meer geld van het Rijk voor het Westland, de mainport die volgens sommigen wordt achtergesteld bij die andere mainports, Schiphol en Rotterdam. Ook het plan een internationaal kenniscentrum voor de glastuinbouw op te richten, de Greenport Horti Campus, kent weinig tegenstanders.

Maar hoe eensgezind de Westlanders ook optreden naar buiten, onderling kunnen bewoners en politici elkaar het leven behoorlijk zuur maken. Dat krijg je nu eenmaal in een „federatie van dorpen”, zoals Frank Rijneveen omschrijft, raadslid voor de grootste partij, Gemeentebelang Westland, en eigenaar van een tabakszaak in Monster. Een ruime meerderheid van de raadszetels wordt ingenomen door plaatselijke partijen.

„Het is een lokale battle”, zegt de burgemeester. Bepaalde rivaliteiten, zoals tussen de kernen Naaldwijk en ’s-Gravenzande, gaan terug tot in de Middeleeuwen. Als een neef van een wethouder een toeristisch Solexbedrijf begint op een plaats waar ook glastuinbouw had kunnen zitten, dan wordt de LPF van Dave van der Meer héél wantrouwig. En welke toezeggingen heeft deze wethouder precies gedaan voor de bouw van een woonhuis waarin zijn familieleden een financieel belang hadden? „Daar hebben we een spoeddebat over aangevraagd.”

Ook burgemeester Van der Tak, als joviaal en sociaal bindend figuur onomstreden, krijgt het te verduren. Op z’n minst „raar” vinden raadsleden dat hij ooit een raadsbesluit voor meer koopzondagen ter vernietiging voordroeg bij de Kroon. „Een typisch CDA-standpunt”, zegt raadslid en winkelier Rijneveen.

Ruzies

De grootste ruzies zijn de afgelopen vier jaar echter uitgevochten over de bouw van een nieuw gemeentehuis. Wie googelt op de gemeente Westland komt al gauw een filmpje tegen waarin de spot wordt gedreven met de nu elf jaar durende discussie of en waar en tegen welke prijs er een gemeentehuis moet komen. Er was ooit een plan om voor bijna 100 miljoen euro een nieuw gemeentehuis in Naaldwijk te bouwen en tegelijkertijd het centrum te vernieuwen. Dat plan haalde het niet, vooral doordat een nieuwe politieke partij, Westland Verstandig, op de golven van de verontwaardiging bij de bevolking over dit „megalomane” project bij de vorige verkiezingen met stip de gemeenteraad binnendenderde.

Of de partij volgende week opnieuw veel zetels haalt, is de vraag. De andere politieke partijen vinden dat Westland Verstandig vooral onverstandig heeft geopereerd. De partij nam deel aan de coalitie en kreeg een van het CDA overgelopen wethouder, Bogaard, die het dossier gemeentehuis mocht klaren. De wethouder werd door zijn eigen partij „geofferd”, zoals raadslid Arie Bongaards omschrijft, toen hij het waagde een onderzoeksrapport te presenteren waarin stond dat de exploitatie van een nieuw gemeentehuis jaarlijks een miljoen euro goedkoper zou zijn dan die van de huidige vijf gemeentekantoren. Bongaards: „Wij wilden geen nieuw gemeentehuis.”

De partij trok zich terug uit het college en heeft zich sindsdien tot ergernis van de andere partijen ontwikkeld tot een tegenpartij. „Ze stemmen altijd tegen, maar zeggen nooit hoe het dan wél moet”, zegt lijsttrekker Karin Zwinkels van het CDA, echtgenote van een radijsteler.

Showroom of werkplaats

Het meest gedenkwaardige politieke moment van de afgelopen vier jaar was de raadsvergadering, verdeeld over twee dagen in december 2012, waarin opnieuw werd beslist over de bouw van een gemeentehuis. „Die zal ik nooit vergeten”, zegt raadslid Frank Rijneveen in de keuken achter zijn tabakszaak. Er lag een plan voor de bouw van een gemeentehuis in het centrum van Naaldwijk dat één stem tekortkwam. Het CDA was tegen. De VVD ook.

Verschillende raadsleden herinneren zich nog goed hoe burgemeester Van der Tak, die het dossier inmiddels had overgenomen, zijn eigen CDA, al was het maar één fractielid, probeerde over te halen toch voor het plan te stemmen. Niet iedereen vond dat logisch. Raadslid Dave van der Meer van de LPF, bijvoorbeeld. Hij vindt de burgemeester een goede burgervader. „Hij kan heel goed de handen schudden van een echtpaar dat zestig jaar getrouwd is. Maar als voorzitter van de raad moet hij boven de partijen staan.”

Hoe dan ook, het CDA was en bleef tegen. De partij wilde een gemeentehuis buiten het centrum van Naaldwijk. Het einde van het liedje was volgens de burgemeester „een next best oplossing”, namelijk een gemeentehuis op twee locaties. Een gebouw voor publieksfuncties in het centrum en een ambtenarenkantoor buiten het centrum. „Een showroom en een werkplaats”, zegt raadslid Rijneveen.

De burgemeester heeft nog even geprobeerd de bouw ondershands aan te besteden aan lokale ondernemers. „Om de werkgelegenheid hier te stimuleren.” Maar uiteindelijk kwam ook de gemeente Westland niet onder een openbare, Europese aanbesteding uit. Tot voldoening van raadslid Tamara van Riet (D66), die daarvoor flink haar best heeft gedaan. „Te gek voor woorden om dat onderhands te willen aanbesteden.”

Denk niet te snel dat ook dit plan niet kan sneuvelen. De neezeggers van Westland Verstandig willen nog steeds geen nieuw gemeentehuis. En de LPF van Dave van der Meer wil niet twee gemeentehuizen, maar één gemeentehuis, op één locatie, in het centrum van Naaldwijk. Waarom? „Wij willen alle ambtenaren op één plek. Als je ze op verschillende locaties zet, geef je te weinig sturing.”

Burgemeester Van der Tak hoopt dat het verstand zegeviert. Alle plannenmakerij heeft de afgelopen elf jaar 8 à 9 miljoen euro gekost. Daar komt 3 miljoen bij als de plannen nu wéér worden afgeblazen. „Dan gooien we geld in de sloot.”

    • Arjen Schreuder