Het haasje met de winterjas

Hazen verruilen hun bruine vacht in de herfst voor een witte // Door de klimaatverandering hebben ze een witte vacht terwijl er nog geen sneeuw ligt, schreven biologen gisteren // Hierdoor zijn ze een makkelijke prooi

Klimaatverandering brengt ruiende hazen in de problemen. Het moment waarop hazen hun bruine zomervacht verruilen voor een witte wintervacht ligt vast. Als de winters warmer worden, zullen de dieren dus vaker met een wintervacht zitten terwijl er nog geen sneeuw gevallen is. Ze zijn dan minder goed gecamoufleerd voor roofdieren. Dat schreef een viertal biologen gisteren in Proceedings of the Royal Society B.

De biologen onderzochten Amerikaanse hazen in twee dennenbossen in Montana. De Amerikaanse haas verhaart net als de Europese sneeuwhaas ieder najaar en voorjaar. De onderzoekers vingen 200 hazen en rustten die uit met zenders.

In de herfst kregen de hazen ieder jaar rond dezelfde tijd hun wintervacht, zagen de biologen, of er nu sneeuw lag of niet. In de lente timen de hazen hun verharing iets beter. In de koude lente van 2011 verloren ze hun wintervacht bijvoorbeeld negentien dagen later dan in de warmere lente van 2012.

De biologen onderzochten ook of hazen in een opvallende vacht eerder vluchten. Wéét de witte haas dat hij wit is en dus duidelijk zichtbaar is tussen het gebladerte? Dat is geen gekke gedachte: sneeuwhoenderen foerageren bijvoorbeeld vaker in de sneeuw als ze een wit verenkleed dragen, ook als daar minder voedsel is.

Foute vacht

De Amerikaanse haas verstilt normaal gesproken bij naderend gevaar. Pas als een roofdier tot op een paar meter genaderd is, probeert hij te vluchten. Een prima strategie als je goed gecamoufleerd bent, maar niet als je al van veraf zichtbaar bent. Toch vluchtten de hazen met ‘foute’ vacht niet eerder weg als de biologen ze benaderden. De hazen bleken later te vluchten als ze goed verstopt zaten, maar de kleur van hun vacht ten opzichte van de omgeving deed er niet toe. Verder zochten hazen in wintervacht niet vaker sneeuw op. Ze verscholen zich het liefst onder boomstammen of in de wortelkuil rond een boom. Lekker warm, maar ook opvallend.

Als de hazen hun gedrag niet op hun vachtkleur afstemmen, rekent de natuur met ze af, concluderen de onderzoekers. Hazen die hun verharing verkeerd timen of zich opvallend gedragen, zijn makkelijke prooien. De biologen moeten nog wel aantonen dat opvallende hazen inderdaad vaker worden opgegeten.

    • Lucas Brouwers