Haas trekt in warme herfst zijn witte winterjas te vroeg aan

Als winters warmer worden, zit de Amerikaanse haas te lang in het wit.

Een Amerikaanse haas die zijn verharing verkeerd timet, loopt waarschijnlijk een groter risico om ten prooi te vallen aan roofdieren. Foto L. Scott Mills Research

Klimaatverandering brengt ruiende hazen in de problemen. Het moment waarop hazen hun bruine zomervacht verruilen voor een witte wintervacht ligt vast. Als de winters warmer worden, zullen de dieren dus vaker met een wintervacht zitten terwijl de eerste sneeuw nog moet vallen. Ze zijn dan minder goed gecamoufleerd voor roofdieren. Dat schreef een viertal biologen gisteren in Proceedings of the Royal Society B.

De biologen onderzochten Amerikaanse hazen in twee dennenbossen in Montana. De Amerikaanse haas (Lepus americanus) verhaart net als de Europese sneeuwhaas (Lepus timidus) ieder najaar en voorjaar. De onderzoekers vingen 200 hazen en rustten die uit met zenders.

In de herfst kregen de hazen ieder jaar rond dezelfde tijd hun wintervacht, zagen de biologen, of er nu sneeuw lag of niet. In de lente timen de hazen hun verharing iets beter. In de koude lente van 2011 verloren ze hun wintervacht bijvoorbeeld 19 dagen later dan in de warmere lente van 2012.

De biologen onderzochten ook of hazen in een opvallende vacht eerder vluchten. Wéét de witte haas dat hij wit is en dus duidelijk zichtbaar tussen het gebladerte? Dat is geen gekke gedachte: sneeuwhoenderen foerageren bijvoorbeeld vaker in de sneeuw als ze een wit verenkleed dragen, ook als daar minder voedsel te vinden is.

De Amerikaanse haas verstilt normaal gesproken bij naderend gevaar. Pas als een roofdier tot op een paar meter genaderd is, probeert hij te vluchten. Dat is een prima strategie als je goed gecamoufleerd bent, maar niet als je al van veraf zichtbaar bent. Toch vluchtten de hazen met een foute vacht niet eerder weg als de biologen ze benaderden. Hazen bleken later te vluchten als ze goed verstopt zaten, maar de kleur van hun vacht ten opzichte van de omgeving deed er niet toe. Verder zochten hazen in wintervacht niet vaker sneeuw op. Ze verscholen zich het liefst onder boomstammen of in de wortelkuil rond een boom. Lekker warm, maar ook opvallend.

Als de hazen hun gedrag niet op hun vachtkleur afstemmen, rekent de natuur daarmee af, concluderen de biologen. Hazen die hun verharing verkeerd timen of zich opvallend gedragen, worden vanzelf opgegeten. De onderzoekers moeten nog wel laten zien dat opvallende hazen inderdaad vaker ten prooi vallen aan roofdieren.