Even met Tineke op pad mag opeens niet meer

Mensen met een uitkering kunnen niet zomaar als vrijwilliger aan de slag

Drie uurtjes, tussen de middag, op donderdag. Even met de auto ergens een kopje koffie drinken, wat bijkletsen. Meer wilde Ans Leeuw (57) niet doen met Tineke, een verstandelijk gehandicapte vrouw van begin zestig, wegens privacyredenen niet met haar achternaam in de krant. Al zeventien jaar kennen ze elkaar, van Leeuws werk in zorggroep ’s Heeren Loo in Den Helder.

Daar werd ze als leidinggevende van het personeelsrestaurant per 1 januari boventallig verklaard. Een verzoek bij uitkeringsinstantie UWV tot toestemming voor vrijwilligerswerk werd vervolgens afgewezen. Ans mag Tineke niet meer meenemen. Tot woede van Tineke, die boos is op Ans. „Maar dat komt wel goed”, voegt Ans toe.

Het UWV controleert alle aanvragen voor vrijwilligerswerk en kan korten op de uitkering bij overtreding. Na ophef over een artikel in De Telegraaf waarin het UWV kritiek kreeg op de strenge toetsing, stelde minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA) vorige week dat de regels van het UWV op de schop mogen. Hoe precies is vooralsnog onduidelijk. Gisteren zijn er Kamervragen over gesteld.

De organisatie stelt regels aan vrijwilligerswerk. Zo mag er geen vergoeding zijn, mogen de werkzaamheden niet eerder voor een loon zijn gedaan en moet het voor een kerk, moskee of maatschappelijke organisatie gebeuren. Dit geldt voor mensen die een uitkering krijgen wegens werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of ziekte.

Ans Leeuw dacht aan alle regels te hebben voldaan. Haar werkmap ligt netjes ingebonden op tafel. Ze wijst naar de afwijzing van het UWV. „Het gaat hier om werkzaamheden die kunnen worden aangemerkt als arbeid die in het economisch verkeer wordt verricht en waarmee het verkrijgen van enig geldelijk voordeel wordt beoogd.” Met andere woorden: arbeidsverdringing.

„Onzin”, zegt Leeuw. „Ik snap ook wel dat wanneer ik haar kamer stofzuig, ik werk overneem. Maar Tineke even meenemen voor een kop koffie is niemands werk. Sterker nog, bij ’s Heeren Loo zijn ze hartstikke blij met me.” Dat bevestigt de directeur.

Leeuw is niet de enige die is teruggefloten door het UWV. Sinds de opening van een meldpunt twee weken terug, heeft Frans Klut, D66-raadslid in Den Helder, zevenendertig meldingen binnen. Vooral in de zorg worden veel mensen afgewezen.

Dat ondervond ook Hanneke Tuit, eveneens uit Den Helder. „Na mijn ontslag als verkoopmedewerker bij een kledingwinkel ben ik in het plaatselijke ziekenhuis wat extra aandacht aan zieke kinderen gaan geven.” Ze werd afgewezen. „En dat terwijl mijn vrijwilligerswerk ervoor zorgde dat het ziekenhuis mij op een interne vacature wees.” Ook al werd ze niet aangenomen, de sollicitatie was, zo zegt Hanneke, „bemoedigend”. Bovendien, voegt Leeuw toe, „er zijn door de zorgbezuinigingen zoveel vrijwilligers nodig”.

In eerste instantie stond Leeuw er niet bij stil dat er een afwijzing zou kunnen komen. Ze wilde een vrijwilligerscontract tekenen om verzekerd te zijn. Als er dan met Tineke in haar bijzijn iets zou gebeuren zouden een hoop problemen voorkomen worden.

Daarnaast meldt het UWV op zijn site dat vrijwilligerswerk in een bejaardentehuis tot de opties behoort. Leeuw: „Maar toen ik belde met het UWV konden zij mij geen duidelijk antwoord geven wat precies het verschil was met mijn verzoek. Op een bezwaarschrift dat ik stuurde kreeg ik de reactie dat ik naar een hoorzitting kon komen. Om zo’n simpele vraag!”

„Ik ging vol energie weg met het idee een nieuwe baan te zoeken en me ondertussen nuttig te maken met vrijwilligerswerk. Nu doe ik dat een beetje op de tennisvereniging. Dat mag dan weer wel.”