Wie wordt er kampioen in crowdfunding?

De succesverhalen over crowdfunding zijn niet van de lucht. Maar het daadwerkelijke slagingspercentage ligt een stuk lager.

Geen crowdfundingsucces: de rijdende dj-booth Foto Boris Bals

Binnen acht dagen haalde Rob Wijnberg vorig jaar ruim een miljoen euro op. Met donaties van meer dan 15.000 mensen zette hij De Correspondent op. Rond dezelfde tijd wierven de Amerikaanse regisseur Rob Thomas en actrice Kristen Bell binnen veertien uur twee miljoen dollar om de in 2007 na drie seizoenen gestopte tv-serie Veronica Mars te verfilmen. Fans waren zo enthousiast dat ze 5,7 miljoen dollar doneerden. Vanaf vrijdag kunnen ze de film zien.

Crowdfunding lijkt een wondermiddel door de succesverhalen die in de media verschijnen. Maar hoeveel projecten mislukken er eigenlijk?

De plannen voor de documentaire Beethovenstraat 1967 gingen voor onbepaalde tijd de „ijskast in” toen de crowdfunding mislukte. Met Beethovenstraat 1967 wilde Bahram Sadeghi (46) de tijdsgeest van de jaren zestig in beeld brengen door de drie goedlachse vrouwen op de wereldberoemde foto van Ed van der Elsken op te sporen. Toen hij een van de drie vrouwen had opgespoord, was het geld op. De Iraans-Nederlandse programmamaker had nog 28.365 euro nodig en begon met zijn partner een crowdfundingsactie op Cinecrowd. Op 13 december verstreek de deadline; 98 donateurs hadden 20.805 euro toegezegd. Dat is te weinig. Ook voor een tweede kans. Alleen mensen die minstens 80 procent van de fondsen binnenhalen, krijgen een kans hun begroting te herzien en hun project opnieuw aan te bieden. Sadeghi zat op 73 procent. Mislukt dus. „De mensen van Cinecrowd hadden ons gewaarschuwd dat bedrag te hoog was”, zegt hij, „maar dit hadden we nodig om een goede documentaire te maken.”

Crowdfunding is bij het Nederlandse publiek nog niet ingeburgerd, oppert Boris Bals (41) als een van de redenen dat zijn project Get HY on our Supply – een alternatieve dj-booth – niet slaagde. Dat kan kloppen. Volgens adviesbureau Douw&Koren werd vorig jaar in Nederland 32 miljoen euro opgehaald met crowdfunding, een verdubbeling van het jaar daarvoor. Dit bedrag valt in het niet bij ’s werelds bekendste crowdfundingsplatform Kickstarter. Dat maakte vorige week bekend dat mensen sinds 2009 meer dan een miljard dollar toezegden, waarvan de helft alleen al in 2013.

Het slagingspercentage van Kickstarter ligt wel laag: 44 procent van de projecten haalt de eindstreep. De slagingspercentages op Nederlandse crowdfundingsplatforms zijn hoger: bij Cinecrowd ligt het percentage rond de 75 procent en bij Voordekunst op bijna 79 procent.

Bals hoorde bij de 21 procent van Voordekunst die het niet haalde. De oprichter van DJ School Utrecht probeerde begin dit jaar geld bij elkaar te krijgen om een Citroen HY uit 1966, die gebruikt werd door Franse elektriciteitsmaatschappijen om elektriciteitspalen te onderhouden, om te bouwen tot een dj-booth die ook inzetbaar zou zijn bij bijvoorbeeld bruiloften of marathons. Bals haalde 34 procent op van de beoogde 17.500 euro.

Bals: „Tijdens de crowdfundingsactie keek ik tien keer per dag of er wat gestort werd. Langzaam droogde mijn netwerk op en stagneerden de donaties. Dat was heel frustrerend. Misschien was het grote publiek meer geneigd om geld te geven als ik iPhone-hoesjes had willen ontwerpen, iets waar mensen meer binding mee hebben dan een bus.”

Het was niet het einde van de droom van Bals. Drie vaders van zijn leerlingen op school besloten het geld aan hem te lenen om alsnog de bus op te knappen. Op Koningsdag staat hij in Utrecht in de bak van zijn Citroen HY plaatjes te draaien. Maar niet dankzij crowdfunding dus.

De film Wilhelmus redde het evenmin. Producent Maarten van der Ven (32) wilde een film maken over een immigrant die het Wilhelmus moet leren zingen om te integreren. Een jaar eerder was het hem al gelukt om de film Woensdagen, over seksueel misbruik, te maken met crowdfunding. Maar voor Wilhelmus bleef Van der Ven hangen op Cinecrowd: 18 procent van het streefbedrag van 12.000 euro. Jammer, vindt hij, want er zat veel potentie in vanwege het jarenlange integratiedebat. En er zat zelfs een rolletje van Rita Verdonk in. „Maar het sprak het Nederlandse publiek niet aan. Het was niet actueel meer.”

Van der Ven werd „licht cynisch” door zijn mislukking met Wilhelmus. Nu is hij weer enthousiast om te crowdfunden; volgens hem een handige marketingtool om „vroeg publiek te binden aan een film”. En niet dé manier is om je project volledig te financieren.

Programmamaker Sadeghi leerde van Beethovenstraat 1967 dat mislukken niet erg is. „Ik zie het avontuur met Cinecrowd zoals Amerikanen zulke mislukte acties zien: het is een aanvulling op mijn cv. Ik heb geleerd zonder schaamte te gaan voor wat ik wil.”

    • Hans Klis