Rellen in Turkije na overlijden jongen

Een 15-jarige werd vorig jaar door een traangaspatroon geraakt. Zijn dood leidde tot botsingen met de politie.

Betogers in Istanbul droegen gisteren de doodskist van de tiener die door politiegeweld overleed. Foto AP

Het overlijden gisterochtend van een 15-jarige jongen die negen maanden eerder was geraakt door een traangaspatroon, heeft in heel Turkije tot massale demonstraties en confrontaties met de politie geleid.

Berkin Elvan ging in juni vorig jaar brood halen tijdens botsingen tussen de oproerpolitie en betogers, die protesteerden tegen het autoritaire leiderschap van premier Erdogan. Hij kreeg een traangaspatroon tegen zijn hoofd en lag sindsdien in coma.

Gisterochtend liet zijn familie op Twitter weten dat hij was overleden. Hij is daarmee het zevende dodelijke slachtoffer van het politiegeweld. Het bericht verspreidde zich razendsnel via Twitter en Facebook. In een dag tijd werd Berkin Elvan, een jongen die niets met de Taksim-protesten te maken had, hét symbool van het harde politieoptreden van afgelopen zomer.

Overal in het land werden bijeenkomsten gepland, die al snel ontaardden in protesten tegen politiegeweld en tegen premier Erdogan. In Ankara, Istanbul en de havenstad Izmir, waar tienduizend mensen de straat op gingen, werd opnieuw traangas ingezet tegen demonstranten.

Vanochtend kwamen duizenden mensen samen in het centrum van Istanbul voor de begrafenis van Elvan. „Berkin is onze eer. Hij is onsterfelijk. De woede van een moeder zal de moordenaars doden”, schreeuwden de betogers in het district Okmeydani, waar de begrafenis vandaag zou plaatsvinden. Ze hadden vuren aangestoken en wegblokkades opgeworden.

De grote vraag is of de Turkse politie nu met net zoveel geweld zal reageren als vorig jaar zomer. Toen gebruikte de politie traangas, pepperspray en plastic kogels om betogingen uiteen te drijven. Dat geweld werd het vliegwiel van een beweging die op het hoogtepunt meer dan honderdduizend Turken op de been bracht, in Istanbul en 67 andere steden in het land. Er vielen duizenden gewonden.

Het overlijden van Berkin komt op een moment dat de spanningen in Turkije toch al hoog oplopen, in de aanloop naar lokale verkiezingen van 30 maart. Premier Erdogan ligt onder vuur door een lange reeks corruptieschandalen, die de grootste bedreiging voor zijn premierschap vormen sinds hij in 2003 aan de macht kwam.

De afgelopen weken komen voortdurend geluidsfragmenten naar buiten van afgeluisterde telefoongesprekken waaruit Erdogans persoonlijke betrokkenheid zou blijken bij het aannemen van steekpenningen en het aansturen van media.

Erdogan houdt vol dat er met de opnames is geknoeid door aanhangers van de invloedrijke islamitische geestelijke Fethullah Gülen met wie hij een felle machtsstrijd uitvecht. Erdogans reactie op de onthullingen krijgt ook steeds meer autoritaire trekken. Eind vorige week dreigde de premier met de sluiting van Facebook en YouTube „We nemen maatregelen na 30 maart, inclusief een verbod”, verklaarde Erdogan. De sociale media worden volgens Erdogan misbruikt door zijn tegenstanders, met name door Gülen.