Pono: muziek zoals niemand het meer hoort

Alsof er een nieuwe muzikale wereld voor je open gaat. Dat is de belofte van ‘Pono’ een digitaal bestandsformaat dat beter zou klinken dan het veelgebruikte mp3. Het werd gisteren op SXSW geïntroduceerd door de zingende pleitbezorger, Neil Young.

Pono – Hawaïaans voor ‘goed’ – is bedacht door de Canadese singer-songwriter Neil Young die  de bijbehorende Pono-player (399 dollar, circa 288 euro) introduceert op het SXSW-festival in Austin Texas. Bij een mp3’tje worden veel gegevens uit de oorspronkelijke muziek weggehaald om het bestandsformaat te verkleinen. De Pono-geluidsbestanden zijn niet of nauwelijks samengeperst. Pono klinkt volgens Young hetzelfde als het oorspronkelijke geluid in de opnamestudio. Beter dan cd dus. „Beter dan dit is er niet”, aldus Young.

De gele, driehoekige Pono-speler heeft 128 GB ruimte (64 GB vast en 64 GB SD-kaart). Afhankelijk van de kwaliteit (tot 192 KHz) passen er een paar honderd albums in hoge resolutie op. Neil Young koos voor het FLAC-formaat, ook wel ‘lossless’ genoemd. Er gaan praktisch geen bytes verloren. Dat kost meer ruimte maar dan heb je ook wel wat. Dat is een open source-formaat bedacht in 2001.

De promotievideo van Pono is in ieder geval indrukwekkend. In een grote witte Cadillac rijdt Neil Young langs zijn muzikale vrienden. Van Tom Petty, Sting en Elvis Costello tot Norah Jones. Een voor een rijden ze een stukje mee. Young zet muziek aan. Eigen werk, Respect van Aretha Franklin, Take Five van Dave Brubeck, country. Allemaal zijn ze stomverbaasd. „Het klinkt alsof je in de opnamestudio zit”, zegt Elton John.

De hogeresolutiealbums zullen te koop zijn via de Pono-winkel, maar de speler kan ook andere bestandsformaten afspelen. Zodat je ook je bestaande digitale muziek kunt laden. De kritiek op de Pono is dat veel  mensen geen verschil horen tussen een geluidsbestand dat goed, heel goed of subliem klinkt. Zeker als ze niet investeren in een goede koptelefoon of audioinstallatie. Maar daar is Neil Young het niet mee eens. Pono geeft muziek weer de lucht en ruimte die is afgenomen door het samengeperste mp3-formaat.

De muziek wint

IJsberend over het SXSW-podium, in een zwart leren jack, met een zwarte hoed legde hij het jonge, technofiele publiek uit wat hij wil met Pono. Zijn driehoekige digitale speler en bijbehorende webwinkel voor muziekopnames van hoge kwaliteit moeten musici bevrijden. „Artiesten passen zich nu veel te veel aan. Waarom, zeggen ze, zouden we betere opnames maken als de meeste mensen muziek beluisteren op iPods of mp3-spelers? Die slaan alles plat. De prachtige galm van vroeger is verdwenen. Alles begon af te sterven. Muziek is afgestompt geraakt; door de cd en mp3.”

We verkochten shit, aldus Young. „Mp3 klinkt alsof je onder water naar muziek luistert. Achtergrondmuziek, behang. De kwaliteit is 5 procent van het origineel. En dat werd de standaard in de hele wereld!” Young benadrukte gisteren dat Pono geen conservatieve beweging is. „Ik wil muziek juist vooruit helpen. Het maakt niet uit of we worden ingehaald door een groot bedrijf dat hetzelfde gaat doen als wij. De muziek wint.”

Young wil de muziek vooral teruggeven aan kinderen. „Zij moeten de ziel van de muziek kunnen voelen zoals wij die voelden toen we naar lp’s luisterden.” Waarom, vraagt Young zich af, moet muziek in handen vallen van „reusachtige megatechbedrijven”, doelend op partijen als Apple en Amazon. Platenbazen sloten volgens hem „domme deals” met die grote bedrijven. „Zij hebben iedereen ervan proberen te overtuigen dat alleen losse liedjes waarde hebben. Alle artiesten, was het argument, zetten een of twee hits op een album en de rest is shit. Sommigen doen dat misschien, maar ik niet. Ik hou van elke noot van elk liedje. Het is een familie van liedjes die een verhaal vertellen. Pono heeft contracten afgesloten met de grote muziekmaatschappijen om opnames in hoge kwaliteit te verkopen.

Maar wacht eens even, vroeg een vrouw in het publiek, ik heb al een boel versies van Aretha Franklins Respect. Moet ik nu weer een nieuwe versie kopen? „Er zit niks anders op”, aldus Young. „Maar misschien heb je Respect nooit écht gehoord.”

De zanger heeft tweeënhalf jaar lopen leuren met zijn idee. Geen enkele investeerder wilde met hem in zee gaan. Uiteindelijk kreeg hij steun van één rijke (anonieme) zakenman met wie hij al dertig jaar bevriend is. Young besloot een beroep te doen op zijn fans. Via crowdfunding op de website Kickstarter.com wil hij minstens 800.000 dollar ophalen. De versie op Kickstarter is bijna uitverkocht. De early backers betalen 300 dollar voor een exemplaar, en 400 dollar voor een verchroomde Pono met handtekening. Het apparaat zou in oktober beschikbaar moeten zijn.