Column

Nog steeds gevangenen van de financiële sector

‘We blijven bij onze verwachting dat de belangrijkste rentetarieven van de Europese Centrale Bank langdurig op hun huidige niveau, of lager, blijven.’ Dit zinnetje stond vorige week in de verklaring die ECB-topman Mario Draghi voordroeg na de vergadering van het bestuur van de bank.

Hoe gewoon het ook is gaan lijken, het is uitzonderlijk. Vóór 2008 was het ondenkbaar dat een centrale bank jaren toezeggingen deed over het rentebeleid die lang, soms jaren, vooruitkijken. Nu is het algemeen.

De reden ligt voor de hand: als je rente al op, of bijna, op nul staat dan moet je als centrale bank bijzondere maatregelen nemen om nóg stimulerender te worden.

Bij al het voorzichtige gejuich over het economisch herstel vergeten we makkelijk dat de opleving tot stand komt bij een bizar monetair beleid. We zijn een patiënt die alweer mag rondlopen op de afdeling, maar wel met zijn infuus op wieltjes er achteraan.

Nooit in de geschiedenis was dat beleid zo soepel als nu. Het Nieuwe Paranormaal, noemde Bank of America Merrill Lynch (BoA) het vorige week nog. En dat heeft risico’s. 2014 kan volgens de bank een jaar worden van speculatieve excessen. ‘Het is moeilijk te geloven dat de prijzen van sommige beleggingen in dit tijdperk niet parabolisch zullen doorschieten.’ Kandidaten? Volgens BoA biotech-aandelen, internetaandelen, schuldpapier met variabele rente, vastgoed en aandelen die een hoge stabiele groei beloven. Dat komt overeen met de waarschuwing zondag van hedgefondsmanager Seth Klarman. Die schreef aan zijn beleggers dat sommige aandelen, zoals Netflix of Tesla waarderingen hebben „die je neus doen bloeden”.

Maandag kwam, om het punt nog eens goed te maken, ook de Bank voor Internationale Betalingen (BIS) met een waarschuwing in zijn Quarterly Review. Centrale banken, zo stelt de BIS, nemen grote risico’s met forward guidance. Het eerste risico betreft reputatieschade, als alle beloftes over het monetaire beleid moeten worden ingetrokken wanneer het allemaal te hard gaat. Zal de markt ze nogmaals geloven, of is dit beleidsinstrument dan voorgoed kapot?

Het tweede risico is dat het herstel van de economie en vooral de financiële sector te veel gaat hangen op het soepele beleid zelf. Centrale banken, aldus de BIS, kunnen zich zodanig zorgen maken over de gevolgen van het normaliseren van hun beleid voor de financiële markten, dat zij er te lang mee wachten. En dat veroorzaakt dan, via nóg speculatievere prijzen op die markten, de financiële instabiliteit die zij juist trachtten te voorkomen. Sterker nog: de BIS waarschuwt dat beleggers dit weten, en ook dáár weer op speculeren. Moraal: de crisis brak uit omdat we de gevangenen bleken van de financiële sector. En bij het oplossen van de crisis zijn we dat nog steeds.