‘Liefde laat mensen absurde dingen doen’

De Franse regisseur bestudeerde de levensloop van verschillende gangsterliefjes voor Suzanne. ,,Dat iemand crimineel wordt, is vaak volstrekt toevallig.”

Suzanne (Sara Forestier) is netjes en volgzaam, totdat ze verliefd wordt op de foute man Julien.

Suzanne volgt 25 jaar uit het leven van een zeer hecht gezin van een vader en twee dochters. Als de oudste dochter Suzanne het aanlegt met een crimineel neemt haar leven, en dat van haar familie, allerlei onvoorziene wendingen. De Franse regisseur Katell Quillévéré (1980) las ter voorbereiding op haar tweede film veel boeken van en over gangsterliefjes, krachtige persoonlijkheden die zich in de ban van hun liefde onderdanig opstelden aan hun man. Net als de raadselachtige Suzanne waren zij zowel vastberaden als volgzaam. Haar film is een poging Suzannes persoonlijkheid te ontrafelen. Maar is iemands gedrag altijd te verklaren?

„Wat me intrigeerde in deze boeken is dat de vrouwen meestal niet de intentie hadden om misdadiger te worden. Het is de toevallige ontmoeting met een crimineel die hun val veroorzaakt. Door hun liefde doen ze opeens waanzinnige dingen: helikopter leren vliegen om een ontsnapping te organiseren en meehelpen banken te overvallen. Dat ze daartoe in staat waren, konden ze bij zichzelf ook niet vermoeden, het is de liefde die dat ontketent. In hun autobiografieën besteden deze criminele vrouwen vaak een hoofdstuk aan hun adolescentie waarin ze reflecteren op wat er in hun jeugd is gebeurd om zo een verklaring te vinden voor hun daden. Maar ze vinden niets afwijkends. Iemands levensloop blijft in de grond altijd volkomen mysterieus. Dat is wat me interesseerde, die mengeling van mysterie, lotsbestemming en toeval.”

Suzanne begint met een pakkende proloog waarin een nog jonge Suzanne in felrood glitterkostuum een schooloptreden heeft waarbij haar zusje en vader liefdevol toekijken. Quillévéré: „Ik bedacht pas tijdens de montage dat dit de eerste scène kon zijn. De openingsscène moet uiteraard sterk zijn, om de toeschouwer uit zijn eigen leefwereld te halen en de film in te trekken. Er moet een pact ontstaan tussen film en kijker en dat moet daar gebeuren. Het was ook een goede manier om hoofdpersoon Suzanne te introduceren. Tijdens haar optreden zie je dat de familie hecht is en aandacht en liefde aan Suzanne geeft. Maar ook voel je dat er iemand niet is: de moeder. Suzanne is opgewonden dat ze mag optreden en geeft zich volledig over aan het spel. Aan het eind van de scène keert haar blik echter naar binnen. Dat is omdat er iemand niet is om haar te zien, in haar blik zit de melancholie die na de vreugde naar boven komt. Die mengeling tekent haar.”

Het thema van iemands afwezigheid keert terug in de vorm van de film. Het grote gat dat de dood van de moeder achterlaat is vertaald naar een stijlmiddel. Door ellipsen, het weglaten van stukken tijd, wordt 25 jaar van Suzannes leven in ruim anderhalf uur samengebald. Personages verdwijnen en keren soms opeens terug, sommige scènes worden abrupt afgekapt, andere zijn bewust weggelaten, zoals een overval waar Suzanne bij betrokken is.

„De ellips is een heel krachtig stijlmiddel. De ellips drukt sterker dan wat ook de bruutheid van sommige beproevingen uit die we in het leven ondergaan. De menselijke levensloop is breekbaar en banden tussen mensen zijn veranderlijk. De ellips is een verbeelding van de kern van de film, namelijk afwezigheid en discontinuïteit in relaties.

„Pas in de slotscène tussen Suzanne en haar familie is er rust. Die speelt zich af in de gevangenis, dus de context is hard en pijnlijk, maar tegelijkertijd vindt er ook een soort verzoening plaatst. Het is geen terugkeer naar de familie van vroeger, wel de mogelijkheid dat er een toekomst tussen hen kan zijn. Er opent zich iets, en dat is waar de film voor mij werkelijk over gaat: ondanks breuken en scheidingen blijft de liefde stromen. De liefde kan worden tegengehouden en haperen, maar kan ook altijd worden hervonden.”