Hevige emoties onder glanzende buitenkant

Wes Anderson stelde zijn archieven open voor het fraaie boek The Wes Anderson Collection, dat een inkijkje biedt in zijn geest.

The Wes Anderson Collection is een fijn bladerboek en in die hoedanigheid ook een mooie metafoor voor het oeuvre van de regisseur. Je kunt uren turen naar setfoto’s, stills, storyboards, schetsen en ander materiaal dat met zijn werk te maken heeft. Zo bekrachtigt het prachtig vormgegeven koffietafelboek op het eerste gezicht eigenlijk het grootste misverstand over Anderson: dat zijn films niet veel meer bieden dan een uitbundige stijl en glanzende buitenkant – leuk om naar te kijken maar meer niet.

Ook het boek valt door zijn nadruk op beeld een beetje in die fout. Criticus Matt Zoller Seitz heeft korte essays geschreven over elke film van Anderson, van zijn debuut Bottle Rocket (1996) tot Moonrise Kingdom (2012). Het zijn stukken die zich vooral richten op de verhalen die Anderson in zijn films vertelt. Vervolgens interviewt hij Anderson diepgravend over deze zeven films – zijn nieuwste, The Grand Budapest Hotel, zit er nog niet bij. Dat levert gesprekken op waarin het vooral gaat over de stilistische invloeden op Anderson, van de korte verhalen van Salinger over de familie Glass en de Peanuts-strips tot de films van Hitchcock, Welles en Truffaut.

Zo houdt het boek een tamelijk strikte scheiding in stand tussen vorm en inhoud, precies datgene waar Zoller Seitz zich – terecht – in zijn vragen en opmerkingen tegen afzet. Hij wijst meermalen op de paradox van Anderson: aan de ene kant de kunstmatigheid in zijn films, aan de andere kant de intense emotionele authenticiteit van zijn personages. Emoties die vaak diep weggestopt zijn om onverwacht krachtig de kop op te steken. Onder de ontegenzeglijk fantasievol vormgegeven oppervlakte van zijn films zit veel pijn: de dood van geliefden, het gevoel te falen in het leven, het moeten omgaan met het besef van sterfelijkheid.

De dood werpt een slagschaduw over vrijwel elke film van Anderson. Volgens Zoller Seitz proberen al zijn personages vergeefs dingen te beheersen die niet beheersbaar zijn. Het besef dat dit geen zin heeft, levert een epifanie op, een plotselinge openbaring. Zoller Seitz constateert dat de conclusie dat je het leven niet kunt beheersen wel erg ironisch is voor een filmmaker die alle facetten van zijn vak tot in de finesses beheerst en controleert. The Wes Anderson Collection biedt een fascinerend inzicht in een obsessieve geest. Tenzij je alleen het boek wilt doorbladeren om de plaatjes natuurlijk. Maar ook dat geeft veel genoegen.