Het theater van Anne Frank is bijna af – en dat is pas het begin

Vandaag wordt Theater Amsterdam gepresenteerd. Het werd gebouwd in een half jaar.

De grote hal van het nieuwe Theater Amsterdam. De tribune biedt plaats aan 1.100 bezoekers. Foto Olivier Middendorp

Een nieuw theater in de Houthavens van Amsterdam: dat is nog maar het begin. In een tijd dat cultuuruitgaven onder druk staan, tonen de ondernemers Robin de Levita en Kees Abrahams vandaag aan de pers hun Theater Amsterdam, waar op 8 mei de megaproductie Anne over Anne Frank in première gaat. Dat project is al gedurfd, maar voor hen nog niet genoeg. Over drie jaar is het streven ten minste vier van zulke theaters te hebben neergezet. In Londen, New York of Las Vegas. Abrahams en De Levita hebben plannen om Anne te produceren in Berlijn en de hitmusical Soldaat van Oranje in Londen.

De theaters moeten exact de zelfde afmetingen hebben als Theater Amsterdam, zodat de door hen geproduceerde ‘innovatieve theaterproducties’ er tussen kunnen rouleren. Producties met SceneAround: een draaiende tribune die De Levita bedacht voor de musical Soldaat van Oranje. Of experimenten met ‘immersive theatre’, waarin het publiek door de voorstelling loopt. De Levita: „Een eigen, internationaal theaternetwerk voor onze producties, dat is onze droom.”

Abrahams en De Levita richtten in 2012 het bedrijf Imagine Nation op. Het initiatief kwam van Abrahams, die in 2008 zijn televisieproductiebedrijf 2waytraffic aan Sony had verkocht voor 179 miljoen euro. Na een bezoek aan Soldaat van Oranje zocht hij contact met De Levita. Abrahams zag kansen om de musical te exporteren.

De Levita leidde op dat moment een „James Bond-achtig bestaan”. Als eenmansbedrijf maakte hij grote theaterproducties op Broadway en West End. „Maar het gebrek aan zakelijke ondersteuning nekt je.” En daar zat opeens Abrahams, in de woorden van De Levita „een beetje stevige, Gooise vent; een heel ander type”, die hem wilde ondersteunen.

Daadkracht kenmerkt Imagine Nation sindsdien. In juni 2013 kwam het groene licht voor de bouw van een nieuw theater in Amsterdam. In augustus ging de eerste paal in de grond, nu is het gebouw praktisch af. De gemeente stelde zich coöperatief op, volgens Abrahams. „We zijn met ambtenaren langs potentiële locaties gereden.” De keus viel op de Houthavens, vanwege de fraaie ligging aan het IJ.

Dankzij goed juridisch advies waren de benodigde vergunningen vlot verkregen. De lijnen waren kort: architect Dick Venneman houdt kantoor naast zijn Theater Amsterdam. Het weer zat mee: deze winter kon flink worden doorgewerkt dankzij het uitblijven van vorst.

Wat hun megaproject kost, en hoe Imagine Nation precies gefinancierd wordt, willen Abrahams en De Levita niet kwijt, wel dat ze er allebei zelf geld in hebben zitten. Vorige maand maakten ze bekend dat LDC investments, de private equity-tak van de Britse Lloyds Bank, in hun bedrijf investeert. Details geven ze niet, maar als indicatie zeggen ze wel dat in 2013 LDC 450 miljoen pond in zo’n 22 projecten investeerde. Daarnaast worden voor elke nieuwe theaterproductie nieuwe investeerders en lokale partners gezocht. In Anne investeren ook buitenlandse theaterproducenten: „Zij hebben dan het eerste recht om het naar hun land te halen.”

Naast theater ontwikkelt Imagine Nation tv- en filmproducties. Zoals Hartenstraat, de romantische komedie die morgen in première gaat, en maakte eerder App (2013), de eerste film die kon worden bekeken met een ‘second screen’: smartphone of tablet. In de VS is interesse voor een Amerikaanse remake.

Maar meer dan in film of tv geloven Abrahams en De Levita in de toekomst van ‘live entertainment’. Abrahams: „De tv- en filmindustrie maken nu mee wat de muziekbusiness tien jaar geleden overkwam: een enorme terugloop in opbrengst, door piraterij en fragmentatie van de consumptie. Live entertainment heeft dat risico veel minder: niet iedereen kan zomaar een theater bouwen. Er is veel minder concurrentie. En theater is altijd live, dus je kunt het niet jatten.” De Levita: „Qua opbrengst overtreft musical film. Alleen het duurt langer.”

Om in die markt internationaal succesvol te zijn, willen ze met onderscheidende producten komen, zoals hun draaiende tribune. De Levita: „Bij Soldaat van Oranje zijn producenten, regisseurs en vastgoedontwikkelaars uit de hele wereld komen kijken.” De interesse heeft nog niet tot concrete deals geleid maar De Levita „voelt de belangstellenden” boven zijn „hoofd cirkelen”.

Het duo De Levita en Abrahams barst van de plannen. De Levita werkt aan de musical @16, waarvoor belangstelling in Japan bestaat, en wil met de Amerikaanse regisseur Julie Taymor haar Beatles-film Across the universe op toneel brengen – met draaiende tribune. Met het Duitse Mehr Entertainment brengt het bedrijf in april een nieuwe toneelversie van Dirty Dancing, om in Duitsland voet aan de grond te krijgen.

Maar eerst moet Anne een succes worden, om uit de kosten te komen, en de internationale ambities te realiseren. Het theater biedt in de reusachtige hal van 60 bij 70 meter ook plaats aan bedrijfsevenementen en productpresentaties, en zelfs modeshows. „Maar als Anne niet een jaar lang uitverkoopt, zijn wij niet blij”, aldus Abrahams. Een plan B is er niet. „Dat is ook niet nodig”, zegt Abrahams. „Dit gaat lopen.”

    • Daan van Lent
    • Herien Wensink