Gebruik databank van Interpol

Terwijl de wereld nog in het duister tast over de oorzaak van de verdwijning van het Malaysia Airlines-toestel dat sinds zaterdag wordt vermist, heeft de kwestie iets anders wél duidelijk gemaakt. Met een vals paspoort kun je in sommige landen zonder problemen een vliegtuig naar het buitenland nemen.

Er bestaat een prachtig instrument om dat tegen te gaan, maar veel landen maken daar geen gebruik van. Na de aanslagen van 11 september 2001 legde de internationale politiedienst Interpol een omvangrijke databank aan, waarin inmiddels zo’n 40 miljoen gestolen en vermiste paspoorten zijn opgenomen. Alle landen kunnen deze databank raadplegen. Alle landen kunnen dus nagaan of reizigers zich uitgeven voor iemand anders. Als een paspoort gescand is kost het, met een internetverbinding en de software van Interpol, minder dan een seconde om te kijken of het gestolen of vermist is.

Maar alleen de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Arabische Emiraten lijken de databank systematisch te gebruiken. Een miljard keer zijn mensen het afgelopen jaar aan boord van een vliegtuig gestapt zonder dat hun pas aan de databank werd getoetst, schat Interpol. Dat is van een pijnlijke laksheid, zeker in een tijd waarin zoveel omslachtiger en kostbaarder middelen ingezet worden om het vliegverkeer tegen terroristen te beschermen. Dit instrument ligt er, het zou ook gebruikt moeten worden.

Er zijn geen aanwijzingen dat de twee Iraniërs die met een gestolen (Oostenrijks en Italiaans) paspoort aan boord zijn gegaan van vlucht MH370, iets te maken hadden met de verdwijning van het vliegtuig. Interpol denkt ook niet dat er in deze zaak sprake is van terrorisme – al wil CIA-directeur John Brennan dat niet uitsluiten.

Maar wat er ook met het Maleisische vliegtuig is gebeurd, het gebruik van gestolen paspoorten verdient door autoriteiten over de hele wereld serieuzer genomen te worden. Dat het een omvangrijk probleem is lijdt geen twijfel. In sommige landen is de handel in identiteitspapieren uitgegroeid tot een levendige bedrijfstak, die niet alleen illegale migranten bedient, maar ook de georganiseerde misdaad. Alleen al in Thailand zijn, volgens cijfers van de Thaise regering, in een periode van anderhalf jaar maar liefst 60.000 paspoorten als vermist of gesloten opgegeven.

Tot nu toe hebben alleen overheden toegang tot de databank van Interpol. Maar de internationale politieorganisatie heeft de verstandige stap gezet om een proef te beginnen, waarbij twee luchtvaartmaatschappijen (Air Arabia en Qatar Airways) weliswaar geen volledige toegang krijgen tot alle gegevens, maar wel paspoorten aan het bestand kunnen toetsen.