CIA hackt ook de eigen toezichthouder

Senatoren beschuldigen geheime dienst van fraude en machtsmisbruik.

De CIA heeft meermalen ingebroken in computers van de Amerikaanse Senaatscommissie voor Inlichtingen. Daarbij zijn documenten verwijderd en is er gespioneerd in het gesloten netwerk van de commissie. Die beschuldiging uitte senator Dianne Feinstein, voorzitter van die commissie, gisteren. Volgens Feinstein heeft de CIA zich schuldig gemaakt aan fraude en machtsmisbruik, en is de Grondwet geschonden.

De onthulling is uiterst pijnlijk voor president Barack Obama en CIA-directeur John Brennan. De Senaat wordt geacht de CIA te controleren, en beslist over de benoeming van de directeur van de dienst. In de vergaderzaal waar Feinstein sprak, ontstond grote ophef. Senator Lindsey Graham, een Republikein, zei: „Als dit waar is, moeten er koppen rollen, er moeten mensen de gevangenis in. De wetgevende macht moet de oorlog verklaren aan de CIA.” Zijn Democratische collega Patrick Leahy noemde de onthulling „crimineel”. Leahy: „Als we niet nu opstaan en de scheiding van machten beschermen, waar staan we dan nog voor?”

Feinstein, net als Obama en Brennan een Democraat, gaf gisteren details over een al jaren lopend conflict tussen de Senaat en de CIA. De Senaat onderzoekt of de CIA in het verleden martelingen heeft gebruikt tegen terreurverdachten. De CIA heeft de afgelopen jaren meermalen ingebroken in het computersysteem van de commissie, en belastende documenten verwijderd. „De CIA heeft niet alleen gezocht in documenten die de dienst zelf had verstrekt, maar ook in het afzonderlijke en beveiligde interne netwerk”, zei Feinstein. Volgens haar heeft Brennan dit bevestigd. De CIA-chef ontkende dat gisteren.

Kern van de zaak is een onderzoek dat de Senaatscommissie doet naar de oorlog tegen terrorisme. In 2009 beëindigde president Obama een geheim detentie- en ondervragingsprogramma, waarbij de CIA gevangenen vasthield op locaties over de hele wereld. De Senaat vermoedt dat in die gevangenissen, onder meer in Roemenië, Polen en Thailand, op veel grotere schaal dan bekend gemarteld is. De commissie voor Inlichtingen besloot het geheime programma in 2009 te onderzoeken.

Medewerkers van de commissie vroegen bij de CIA talloze documenten op. Ze kregen een werkkamer op het CIA-kantoor in Langley, Virginia, waar ze het dossier van miljoenen pagina’s moesten lezen. Twee keer, zei Feinstein, brak de CIA in 2010 in bij het computersysteem van de commissie en verwijderde daarbij alsnog honderden pagina’s. Daarna werd nogmaals ingebroken om te zien hoe de commissie precies in de documenten zocht. Wat de CIA stak, was dat de commissie de hand wist te leggen op een geheime interne evaluatie van de praktijken in de overzeese gevangenissen. Volgens de CIA had de commissie die niet mogen krijgen. De Senaatscommissie rondde het onderzoek ruim een jaar geleden af, maar hun rapport mag nog niet worden vrijgegeven.

Feinstein heeft excuses geëist van Brennan, maar die niet gekregen. Ze heeft nu het ministerie van Justitie ingeschakeld voor verder onderzoek. Volgens haar heeft de CIA na de inbraken informatie gelekt naar de pers om de commissie zwart te maken. Zo wordt, op basis van anonieme bronnen in de inlichtingendiensten, in sommige media gesuggereerd dat de Senaatscommissie op illegale wijze aan de interne CIA-evaluatie was gekomen. Vorig jaar, voor zijn aantreden als CIA-directeur, beloofde John Brennan de CIA transparanter te maken. Hij is een vertrouweling van president Obama. In Obama’s eerste termijn was hij zijn antiterreurcoördinator.

Overigens noemde NSA-klokkenluider Edward Snowden de speech van Feinstein „hypocriet”. Hij vergeleek haar met de Duitse bondskanselier Angela Merkel, die ook pas klaagde toen ze zelf werd afgeluisterd. De Senaat is verdeeld over maatregelen tegen de geheime dienst NSA.