Armoede? Dat is geen goede investering

Armoede neemt toe // Maar de gemeente Den Haag bezuinigde op armoedebestrijding // Ondertussen ging er wél geld naar bedrijven

Een donkere man met een dikke, zwarte jas loopt naar de balie. Op de vroege ochtend staan acht mensen in de rij bij het Pandhuis, onderdeel van de Gemeentelijke Kredietbank Den Haag. Het aantal waardevolle bezittingen in de kluizen van het Pandhuis neemt toe. Het Pandhuis is er voor wie snel geld nodig heeft, maar daarvoor niet terechtkan bij de bank. Je krijgt een lening op basis van de waarde van je onderpand – in het geval van de man een 18-karaats gouden ketting.

Het totaal aan leningen steeg door de crisis én door de hoge goudprijs, van 10,5 miljoen euro in 2007 naar 26,6 miljoen vorig jaar. Er kwamen steeds vaker mensen uit de „betere wijken” naar het Pandhuis, zegt directeur Jan van der Hulst. Zelfs uit Wassenaar.

De armoede in Nederland neemt toe. In 2010 had 6 procent van de bevolking niet genoeg geld voor basisbehoeften, in 2012 was dat 7,6 procent, tonen recente cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau. De taak om armoede te bestrijden ligt vooral bij gemeenten. Die zijn verantwoordelijk voor schuldhulpverlening en reïntegratie: werklozen helpen bij het vinden van een baan. En gemeenten hebben veel vrijheid om te bepalen hoeveel geld ze besteden aan armoedebestrijding.

In Den Haag neemt de armoede extreme vormen aan. De stad kent een aantal van de armste wijken van Nederland. Wat deed wethouder Henk Kool (Sociale Zaken, PvdA) daar de afgelopen vier jaar tegen?

Armoedebestrijding? Banen!

Het Haagse stadsbestuur probeerde vooral mensen met een uitkering te „activeren”, zegt Kool. Want wie eenmaal gewend is op de bank te zitten, komt daar niet zo makkelijk meer vanaf. Hij noemt de Ooievaarspas, waarmee mensen met een laag inkomen korting kunnen krijgen op onder meer sportclubs en cursussen. Die kortingen worden meestal deels betaald door de gemeente, aldus Kool.

Toch bezuinigde Den Haag stevig op dit soort regelingen. Direct na het aantreden van het huidige college, in 2010, werd het budget voor armoedebestrijding verlaagd van 42 naar 32 miljoen euro. Gevolg: een halvering van het budget voor de bijzondere bijstand. En een verlaging van de tegemoetkoming die lage inkomens krijgen voor schoolgaande kinderen.

Linkse oppositiepartijen noemen de bezuinigingen op armoedebeleid onverantwoord. Het was geen topprioriteit in het collegeakkoord, vier jaar geleden.

Het college (PvdA, VVD, D66 en CDA) profileerde Den Haag als internationale stad van vrede en recht om op die manier bedrijven te trekken. Het stadsbestuur wilde vooral het „ondernemersklimaat stimuleren”, benadrukt Kool. „Er moeten banen komen, dat is het belangrijkste.” Dat maakt armoedebestrijding niet opeens overbodig, maar „de broodnood ledigen is niet structureel”.

Maar: bedrijven kwamen niet

Lukte het om bedrijven aan te trekken? Niet echt, zegt Kool. Maar: „Ik kan er niks aan doen dat KPN nu tweeduizend mensen eruit gooit.” Ook op de ministeries vallen ontslagen. „Intussen ben je al blij als een nieuw bedrijf vier of vijf banen oplevert.” Maar het college trok wél 181 miljoen euro uit voor het prestigieuze Spuiforum, het nieuwe onderkomen voor het Nederlands Dans Theater, Residentie Orkest en Koninklijk Conservatorium. Een besluit dat alle oppositiepartijen willen terugdraaien.

„Als je geld hebt is zoiets prachtig”, zegt SP’er Bart van Kent. „Maar niet in een tijd dat je bibliotheken sluit en op armoede bezuinigt.” De PvdA pleit vóór de komst van het Spuiforum, omdat het een duurzaam gebouw wordt dat zal „broeien en bloeien van cultuur”. Binnen de partij is niet iedereen het daarmee eens. In juli stapte een raadslid op. Een ander raadslid bleef, maar stemde tegen.

Ook de verlaging van de onroerendezaakbelasting, waar vooral rijkeren profijt van hebben, was tegen het zere been van GroenLinks. Daarin krijgt hij onverwachte steun van Kools eigen partij. In het programma van de PvdA wordt het budget voor armoedebestrijding teruggebracht op het oude niveau.

En de ozb? Die moet weer omhoog.