Uli wil schoon schip maken

De populaire Bayern München-baas Ulrich Hoeness staat voor de rechter // Hij ontdook belasting en probeert dat nu goed te maken // Duitse belastingzondaars krijgen vaak amnestie, maar werkt dat?

Uli Hoeness spreekt met zijn advocaat Markus Gotzens voor de start van het proces over zijn belastingontduiking. Foto Reuters

Het verhaal van de zondeval van Ulrich H., beter bekend als Uli Hoeness, chef van de succesvolste voetbalclub van de Bundesliga, FC Bayern München, houdt Duitsland in zijn greep. Hoeness was ooit zelf stervoetballer, daarna dwong hij respect af als manager. Werd worstmiljonair en krachtig leider. Beiers icoon voor succes, maar in toenemende mate ook modelburger door zijn moraliserende optreden in de media.

Een jaar geleden kwam aan dat sprookje een eind, toen de fiscus huiszoeking deed bij Hoeness. Zelf gaf hij in een schuldbewust interview aan het weekblad die Zeit toe dat hij jarenlang belastingen had ontdoken. Gisteren verscheen het voormalige rolmodel voor de rechter, op de eerste dag van een vier dagen durende rechtszaak. Een onvoorwaardelijke gevangenisstraf hangt in de lucht.

Ik zal alles betalen

Hoeness verbaasde vriend en vijand: hij bekende schuld, zijn grote, grote schuld, als een boetvaardige katholieke zondaar. „Ik betreur mijn fout gedrag ten diepste, en ik zal natuurlijk alle belastingen betalen.” En hij vertelde dat het bedrag waarmee hij de belasting heeft opgelicht vele malen hoger is dan de 3,5 miljoen euro uit de tenlastelegging van de officier van justitie: hij heeft tussen 2001 en 2009 wel voor 15 miljoen euro meer aan belastingen ontdoken. Dus in totaal 18,5 miljoen euro. Maar nu wil hij schoon schip maken. „Ik ben blij dat alles nu transparant op tafel ligt.”

Hoeness’ optreden zal niet helemaal ingegeven zijn door het feit dat hij, zoals hij zelf zegt, „weliswaar belasting heeft ontdoken, maar geen slecht mens” is. De Duitse belastingwetgeving probeert belastingontduikers te stimuleren tot zelfaangifte door boetes en straffen kwijt te schelden. Maar dat geldt alleen als die aangifte op eigen initiatief gebeurt, en niet omdat de belastingontduiker wist dat de Duitse FIOD hem al had ontdekt.

Hoe integer zijn de Duitsers?

Hoeness deed begin vorige jaar aangifte en werd direct in voorlopige hechtenis genomen. Er was voor justitie aanleiding te geloven dat dit een manoeuvre was om aan vervolging te ontkomen: een Stern-verslaggever had lucht gekregen van de geheime bankrekening. Toen deze navraag deed, had Hoeness in paniek een overigens tamelijk globale aangifte van achterstallige belastingen gedaan.

De opschudding die de zaak-Hoeness in de Duitse samenleving veroorzaakt, is vele malen groter dan de kwestie zelf. Inmiddels is in Duitsland een zelfonderzoek op gang gekomen naar de eigen integriteit. Maar ook staat de huidige praktijk ter discussie om amnestie te verlenen aan boetvaardige belastingzondaars, en daarvan zijn er in Duitsland verrassend veel. Er zou voor tientallen miljarden euro’s aan belastingen worden ontdoken in Duitsland.

Zo transparant is het nog niet

Maar de hoofdvraag die deze week beantwoord moet worden luidt: gelooft de rechter dat Hoeness vorig jaar oprecht handelde toen hij zich meldde bij de fiscus?

Gisteren op de zitting leek hij niet erg onder de indruk van Hoeness’ schuldbekentenis: hij bleef doordringende vragen afvuren op de Bayern-chef, de man die kort geleden nog innige banden onderhield met invloedrijke figuren als bondskanselier Angela Merkel.

De rechter vindt de zaak nog helemaal niet zo transparant als Hoeness claimt. Hij wil bijvoorbeeld weten waarom Hoeness niet beschikt over de papieren bewijzen voor zijn financiële handelen op de geheime rekening bij de Zwitserse Vontobelbank, waarmee hij miljoenen vergokte op de beurs.

Ook de nieuwe aanklacht van het OM zal niet bijdragen tot de overtuiging van de rechter dat Hoeness een slachtoffer zou zijn van de omstandigheden, zoals hij zichzelf graag ziet. Hoeness zou bij zijn haastig opgestelde belastingaangifte vorig jaar februari ten onrechte 5,5 miljoen euro aan verliezen op financiële transacties als aftrekpost hebben ingeboekt.

    • Frank Vermeulen