Uli Hoeness doet boete, maar gelooft de rechter hem?

De populaire Bayern München-baas Ulrich Hoeness staat voor de rechter. Hij ontdook belasting en probeert dat nu goed te maken. Duitse belastingzondaars krijgen vaak amnestie, maar werkt dat?

Het verhaal van de zondeval van Ulrich H., beter bekend als Uli Hoeness, chef van de succesvolste voetbalclub van de Bundesliga, Bayern München, houdt Duitsland in zijn greep. Hoeness was ooit zelf stervoetballer, daarna dwong hij respect af als manager. Werd worstmiljonair en Macher. Beiers icoon voor succes, maar ook, door zijn moraliserende optreden in de media, een modelburger.

Een jaar geleden kwam aan dat sprookje een eind, toen de fiscus huiszoeking deed bij Hoeness. Zelf gaf hij in een schuldbewust interview aan het weekblad die Zeit toe dat hij jarenlang belastingen had ontdoken. Gisteren verscheen hij op de eerste dag van een vier dagen durende proces voor de rechter. Een onvoorwaardelijke gevangenisstraf hangt in de lucht.

Hoeness verbaasde vriend en vijand: hij bekende schuld, zijn grote, grote schuld. „Ik betreur mijn foute gedrag ten diepste, en ik zal natuurlijk alle belastingen betalen.” En hij vertelde dat het bedrag waarmee hij de belasting heeft opgelicht vele malen hoger is dan de 3,5 miljoen euro uit de tenlastelegging van de officier van justitie: hij heeft tussen 2001 en 2009 wel voor 15 miljoen euro meer aan belastingen ontdoken. Dus in totaal 18,5 miljoen. Maar nu wil hij schoon schip maken. „Ik ben blij dat alles nu transparant op tafel ligt.”

Hoeness’ optreden zal niet helemaal ingegeven zijn door het feit dat hij, zoals hij zelf zegt, „weliswaar belasting heeft ontdoken, maar geen slecht mens is”. De Duitse belastingwetgeving probeert belastingontduikers te stimuleren tot ‘zelfaangifte’, door boetes en straffen kwijt te schelden. Maar dat geldt alleen als die aangifte op eigen initiatief gebeurt, en niet omdat de belastingontduiker wist dat de Duitse Fiod hem al had ontdekt.

Hoeness deed begin vorig jaar aangifte, maar werd direct in voorlopige hechtenis genomen, omdat justitie aanleiding had te geloven dat dit een manoeuvre was om aan vervolging te ontkomen. Een Stern-verslaggever had lucht gekregen van een geheime bankrekening. Toen deze navraag deed, had Hoeness in paniek een overigens tamelijk globale aangifte van achterstallige belastingen gedaan.

De opschudding die de zaak-Hoeness in de Duitse samenleving veroorzaakt, is nog vele malen groter dan de kwestie zelf. Inmiddels is een zelfonderzoek gaande naar de eigen Duitse integriteit. Maar ook staat de huidige praktijk ter discussie om amnestie te verlenen aan boetvaardige belastingzondaars. Daarvan zijn er in Duitsland nogal veel. Er zou voor tientallen miljarden euro aan belastingen worden ontdoken.

Gelooft de rechter dat Hoeness vorig jaar oprecht handelde toen hij zich meldde bij de fiscus? Gisteren leek hij niet erg onder de indruk van de Hoeness’ schuldbekentenis: hij bleef doordringende vragen afvuren op de man die zo kort geleden nog innige banden onderhield met bijvoorbeeld bondskanselier Angela Merkel (CDU).

De rechter vindt de zaak nog helemaal niet zo transparant als Hoeness claimt. Hij wil bijvoorbeeld weten waarom Hoeness niet beschikt over bewijzen voor zijn financiële handelen op de geheime rekening bij de Zwitserse Vontobelbank, waarmee hij miljoenen vergokte op de beurs.

Ook de nieuwe aanklacht van het OM, dat Hoeness vorig jaar ten onrechte 5,5 miljoen euro aan verliezen op financiële transacties als aftrekpost probeerde in te boeken, zal niet bijdragen tot de overtuiging dat Hoeness een slachtoffer zou zijn van de omstandigheden, zoals hij zichzelf ziet.

    • Frank Vermeulen