Opinie

Tegen Bookify

Links: Ontwerp voor het Second Livestock-kippenhok met cilinders.Rechts: De virtuele wereld waarin Second Livestockkippen leven.

Een jaartje geleden kreeg ik gratis usb-sticks aangeboden met honderden e-boeken. Het was geen verleiding voor mij, ik heb geen reden het papieren boek ontrouw te worden. Een boek is voor de liefhebber ook een zintuiglijke belevenis, daar kan een zielloos schermpje niet tegenop. Voor de jongere generaties ligt dat anders.

Daarom hadden de schrijvers René Appel en Nelleke Noordervliet groot gelijk toen ze vorige week, mede namens een aantal prominente collega’s, een open brief stuurden aan minister Opstelten van Justitie. Daarin wezen ze op het feit dat Nederland, samen met Spanje, kampioen illegaal downloaden van e-boeken is. Eerder waarschuwden ook de schrijvers Auke Hulst en Abdelkader Benali in NRC Handelsblad.

Appel en Noordervliet noemen het diefstal. „Schrijvers hebben het volste recht een (meestal schamel) inkomen te verdienen met boeken. Op hen wordt echter broodroof gepleegd doordat ze voor een groot deel van hun e-boeken geen cent ontvangen.”

De schrijvers zien niets in een ‘Bookify’, een boekenversie van Spotify waar je gratis of voor een laag bedrag allerlei muziekschatten kunt beluisteren. „Wij vrezen”, schrijven zij, „dat de kosten voor de consument – onder druk van de illegale downloads – zo laag moeten blijven dat de inkomsten voor uitgevers en schrijvers minimaal zullen zijn.”

Toch wil een aantal uitgevers zich aan zo’n Bookify wagen. Zij zijn kennelijk erg gecharmeerd van Spotify, maar is dat voor de muziekwereld wel zo’n succes als steeds wordt gesuggereerd? Ik betwijfel het ernstig. Een voorbeeldje uit de praktijk.

Vorige week schreef ik hier over de Limburgse zanger Arno Adams, aan wie een tv-documentaire was gewijd. Daarin zagen we hem met zijn manager tussen hoge stapels van zijn onverkochte cd’s zitten. Het zaakje moest maar worden opgeruimd, mompelde de manager. De dag na de uitzending belde ik met de grootste cd-winkel van Amsterdam. Nee, ze hadden niets van Adams in voorraad. Ik keek op Spotify, waar ik Adams niet had verwacht. Wat bleek? Je kon er vrijwel zijn hele cd-repertoire beluisteren. Zó komt Adams nooit van zijn voorraad af. En van Spotify krijgt hij maar een minieme vergoeding.

Ik moet in dit verband verwijzen naar een interessant interview in NRC Handelsblad (24 februari) met de Belg Dirk De Clippeleir, ex-directeur van platenmaatschappij EMI en Universal. Hij gelooft er niets van dat Spotify de muziekindustrie gaat redden. „Voor de consument is het fantastisch, maar wie betaalt er? 80 procent van de gebruikers van Spotify kiest voor het gratis model met advertenties. Als je vroeger vier cd’s kocht voor 60 euro had je veertig, vijftig liedjes. Nu heb je álles, voor 10 euro per maand. En iedereen die daaraan meewerkt moet een stukje van die 10 euro krijgen. Dat is onhoudbaar.”

Volgens De Clippeleir valt de goed betalende muziekliefhebber van weleer niet meer terug te winnen. De muziekindustrie heeft zichzelf met de beste bedoelingen de das omgedaan, vindt hij.

Vooral de kunstenaar, zonder wiens creativiteit geen boek of cd met kwaliteit denkbaar is, heeft het nakijken. Musici kunnen nog goed verdienen aan hun optredens, maar dat is slechts voor de top weggelegd – wat trouwens ook voor schrijvers geldt.

Ik tel tot dusver vijftien schrijvers die zich openlijk tegen de Bookify-plannen gekeerd hebben. Het protest zal massaler moeten worden wil het genoeg indruk maken.

Frits Abrahams