Interpol: hiaat in veiligheidscontrole

In de Boeing zat een Iraniër met gestolen paspoort. Hij wilde vermoedelijk emigreren.

Eén van de twee mannen die met een gestolen paspoort aan boord waren gekomen van het vermiste toestel van Malaysia Airlines was een 19-jarige Iraniër. Pouria Nour Mohammad Mehrdad probeerde vermoedelijk te migreren naar Duitsland en had geen banden met terreurgroepen. Dat heeft de Maleisische politie vanochtend bekendgemaakt na uitgebreid en internationaal onderzoek. Het onderzoek naar de identiteit van de tweede man is nog in volle gang.

De mannen waren ingecheckt met gestolen Italiaanse en Oostenrijkse paspoorten. Uit onderzoek van zakenkrant Financial Times bleek vanochtend dat hun tickets waren gekocht bij een reisbureau in de Thaise badplaats Pattaya. Een Iraanse tussenpersoon genaamd ‘Mr Ali’ had de tickets gekocht. De twee mannen zouden vanuit Kuala Lumpur naar Beijing reizen. Daar zouden ze een vliegtuig van KLM nemen om via Schiphol naar Frankfurt en Kopenhagen te reizen.

Dat twee mannen met gestolen documenten aan boord konden komen van een internationale vlucht, is een ernstige schending van de veiligheidsprocedures die na de aanslagen van 11 september 2001 zijn ingesteld. Om potentiële terroristen, maar ook smokkelaars en andere criminelen te kunnen opsporen, creëerde de internationale politiedienst Interpol een databank van gestolen en vermiste paspoorten. Intussen zijn zo’n 40 miljoen documenten opgenomen in de databank, die door overheden wereldwijd kan worden geraadpleegd.

De Oostenrijkse en Italiaanse paspoorten werden aan de databank toegevoegd, nadat ze in 2012 en 2013 in Thailand waren gestolen. Toch konden de twee mannen zaterdag zonder problemen inchecken. Interpol zegt dat passagiers wereldwijd ruim een miljard keer in een vliegtuig zijn gestapt zonder paspoortcontrole. Slechts drie landen – de VS, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Arabische Emiraten – zouden de databank systematisch raadplegen.

Interpol heeft het vermiste vliegtuig aangegrepen om te wijzen op dit hiaat in de veiligheidsprocedures. „Deze situatie hoopten we nooit mee te maken”, aldus Ronald K. Noble, de secretaris-generaal van Interpol in een verklaring. „Jarenlang heeft Interpol zich afgevraagd waarom landen zouden wachten op een tragedie om verstandige veiligheidsmaatregelen in te stellen bij grenzen en boarding gates.

Noble pleit ervoor dat niet alleen overheden, maar ook luchtvaartmaatschappijen toegang hebben tot de databank van Interpol. „Als Malaysia Airlines en alle luchtvaartmaatschappijen wereldwijd de paspoortinformatie van passagiers zouden kunnen controleren in de databank van Interpol, zouden we niet hoeven speculeren of de gestolen paspoorten door terroristen waren gebruikt om aan boord van de MH370 te komen.”

De mannen met de gestolen paspoorten waren waarschijnlijk geen terroristen en ze hebben vermoedelijk niets met de vermissing van het vliegtuig te maken. Er zijn duizenden Iraniërs in Thailand, Maleisië en Indonesië die hun kans afwachten om naar het Westen of Australië te migreren. Veel migranten gaan op ‘vakantie’ naar landen in Zuidoost-Azië, waarvoor ze makkelijk een visa kunnen krijgen. Van daaruit worden ze door mensensmokkelaars naar hun eindbestemming gebracht. Armere Iraniërs stappen in gammele bootjes naar Australië – velen komen om tijdens de gevaarlijke reis. Andere kopen gestolen paspoorten van West-Europeanen om daarmee – als er een gelijkenis is – naar het Westen te reizen.

De 19-jarige Iraniër aan boord van de MH370 die vanochtend werd geïdentificeerd, lijkt op een foto van de BBC een seculiere, westers georiënteerde man. De Maleisische autoriteiten staan in contact met zijn moeder in Duitsland, die verwachtte dat haar zoon in Frankfurt zou aankomen.

Zo’n 150.000 hoog opgeleide Iraniërs migreren elk jaar, de meesten komen in het Westen terecht.

M.m.v. Thomas Erdbrink in Teheran en Melle Garschagen in Jakarta