Deel ultra-orthodoxe joden moet voortaan in dienst

Parlement stemt komende dagen over controversieel wetsvoorstel.

Hij zou die wettelijke weeffout wel wegwerken, beloofde politieke nieuwkomer Yaïr Lapid voor de Israëlische parlementsverkiezingen, een jaar geleden. Hij zou ultra-orthodoxe joden verplichten in het leger te dienen. Zij waren al sinds de stichting van de staat Israël in 1948 gevrijwaard van dienstplicht: zij mochten zich volledig op de Thora toeleggen. Destijds betrof het vierhonderd bijbelstudenten van dienstplichtige leeftijd. Tegenwoordig gaat het om tienduizenden.

Over deze uitzondering wordt al hevig gediscussieerd sinds honderdduizenden Israëliërs in de zomer van 2011 de straat opgingen om te protesteren tegen de hoge kosten van hun levensonderhoud. Zij beklaagden zich ook over de ultra-orthodoxen. Omdat de meeste ultra-orthodoxe mannen door hun levenslange bijbelstudie niet werken, ontvangen velen een uitkering. Bovendien kunnen seculiere Israëliërs moeilijk verkroppen dat zij wel risico moeten lopen om als soldaat te sneuvelen, en ultra-orthodoxen niet.

Onder meer op deze golf van onvrede – hij is ook verkozen tot meest sexy Israëliër – won Lapid vorig jaar 19 van de 120 Knessetzetels voor zijn partij Er Is Toekomst. Premier Netanyahu (Likud) haalde Lapid zijn coalitie binnen en maakte hem minister van Financiën. In die rol werd de oud-journalist gedwongen belastingen te verhogen en flink te bezuinigen. Zijn populariteit daalde navenant.

Om zijn gezicht te redden moet Lapid de dienstplicht voor ultra-orthodoxen door het parlement krijgen. Dat gebeurt vermoedelijk de komende dagen, als onderdeel van een pakket wetten die de coalitiepartijen onderling al hebben goedgekeurd (zie inzet).

Maar een klinkende zege behaalt Lapid zeker niet. De wet is onder druk van rabbijnen zo verwaterd dat slechts een deel van de ultra-orthodoxen in het leger hoeft te dienen, volgens een quotum dat geleidelijk oploopt tot slechts 5.200 rekruten (van de 60.000 ultra-orthodoxe mannen in de dienstplichtige leeftijd).

En ultra-orthodoxe dienstweigeraars kunnen vanaf 2017 wel worden bestraft, maar het is onwaarschijnlijk dat zij werkelijk in de cel belanden. De staat wil geen aanvaring met deze groep (bijna 10 procent van de bevolking), die onlangs met een demonstratie van honderdduizenden liet zien hoe op een werkdag de infrastructuur van Jeruzalem kan worden platgelegd. Het is bovendien nog maar de vraag of het doel van de wet wordt bereikt: integratie van deze groep in de samenleving. Het is een veeg teken dat het leger niet zit te wachten op de ultra-orthodoxen. Zij respecteren de sabbat streng. Direct contact met vrouwen is uit den boze. Zo zullen ultra-orthodoxen, zelfs in het leger, privileges krijgen en worden afgeschermd.