Hoe een ‘dode’ Mexicaanse drugsbaas herrees en weer doodging

De Mexicaanse drugsbaron Nazario Moreno kwam drie jaar geleden om tijdens een vuurgevecht. Dachten ze. De afgelopen tijd werd duidelijk dat hij nog leefde. Dit weekeinde kwam Moreno alsnog om bij een actie van het Mexicaanse leger. Een reconstructie van hoe Moreno doodging, herrees en weer overleed.

De gezochte leden van La Familia Michoacana, met leider Nazario Moreno Gonzalez op één. Foto EPA / STR

De Mexicaanse drugsbaron Nazario Moreno kwam drie jaar geleden om tijdens een vuurgevecht. Dachten ze. Langzaam werd duidelijk dat hij nog leefde. Dit weekeinde kwam Moreno alsnog om bij een actie van het Mexicaanse leger. Een reconstructie van hoe Moreno doodging, herrees en weer overleed.

Moreno was beter bekend als ‘El Mas Loco’, ofwel ‘De Gekste’. Een weinig geruststellende naam voor zijn vijanden. Hij was de leider van het beruchte, gewelddadige drugskartel Caballeros Templarios (Tempeliers) in de west-Mexicaanse staat Michoacan.

De evangelische Familie

El Mas Loco werd geboren in 1970 in een deel van Michoacan dat bekendstaat als Tierra Caliente - het hete land. De grond daar is populair bij telers van cannabis (voor wiet) en papaver (voor opium). In de jaren tachtig was Moreno arbeider in de Verenigde Staten. Hij kwam er in aanraking met het evangelisch christendom. Eenmaal terug in Mexico, werd het een belangrijk aspect van zijn leiderschap binnen de drugswereld.

Tegen 2006 was Moreno uitgegroeid tot aanvoerder van zijn eigen kartel; La Familia Michoacana. Zijn bende schuwde de publiciteit niet. Sterker nog, in lokale kranten verschenen advertenties waarin Moreno benadrukte dat zijn mannen goede christenen waren. Ze smokkelden dan wel drugs, ze zouden ook hun christelijke naasten beschermen.

Op deze foto uit 2010 houdt een aanhanger van Moreno een bordje omhoog met de tekst. “Nazario zal altijd doorleven in ons hart”. Foto AP / Primera Plana

La Familia werd groot dankzij de groeiende markt voor crystal meth, door uitgangsstoffen te smokkelen via de haven van Lazaro Cardenas.

Het eerste overlijden

Moreno bleef zijn Familia leiden tot zijn eerste dood. In 2010, na zijn ‘overlijden’, viel het kartel uiteen, meldt persbureau Reuters. De federale politie greep in terwijl hij in El Alcalde kerstcadeaus in de vorm van wasmachines en auto’s uitdeelde.

Politieagenten die meededen aan het offensief lieten later tegenover Reuters weten dat de ongeveer tweeduizend betrokken agenten geconfronteerd werden met honderden gewapende mannen. Die blokkeerden wegen en staken voertuigen in brand. In het uren durende vuurgevecht dat volgde kwamen vijf politiemannen en vijftig gangsters om. De bende droeg de gewonden weg, de onoverzichtelijke heuvels in. Onder hen was, zo bleek later, Moreno.

De wederopstanding en de dood

De vorige regering van Mexico had de dood van Moreno met trots aangekondigd. Maar toen de overheid langzaam de greep verloor over Michoacan, werd duidelijk dat Moreno, de onbetwiste leider van de Tempeliers, hier achter zat.

Want net als de grote leider zelf, waren ook de machtigste facties van La Familia herrezen. Ze doopten zich om tot de Tempeliers. Het is onduidelijk hoeveel bendeleden wisten dat Moreno nog leefde. Op allerlei plekken in Michoacan werd de herinnering aan hem levend gehouden met reliekschrijnen, waar hij werd herdacht als lokale heilige. De Tempeliers versterkten hun greep op havenstad Lazaro Cardenas. Op een gegeven moment begon het kartel vanuit de haven zelfs ijzererts te exporteren naar China.

Bekijk hieronder een uitleg van Al-Jazeera over de Tempeliers:

Gistermiddag trof de krijgsmacht Moreno aan in het dorpje Tumbiscatio, op zo’n vijftig kilometer van havenstad Lazaro Cardenas. Hier gingen weken van invallen en arrestaties aan vooraf. Toen de drugsbaron weigerde zich over te geven, werd hij doodgeschoten. Dit keer werd het lichaam meegenomen en werd via vingerafdrukken vastgesteld dat het om Moreno ging.

Mexicaanse mariniers en soldaten houden de wacht bij het mortuarium waar het lichaam van Nazario Moreno wordt gehouden. Foto AFP / Enrique Castro

De vingerafdrukken van Nazario Moreno worden getoond tijdens een persconferentie van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Foto AFP / Yuri Cortez

De dood van De Gekste is een opsteker voor president Enrique Pena Nieto, die honderden militairen naar Michoacan stuurde om de controle over de staat terug te krijgen en een coalitie moest smeden met gewapende eigenrechters. Deze zelfbenoemde zelfverdedigingsgroepen zouden op hun beurt zijn geïnfiltreerd door de georganiseerde misdaad.

Een van Pena Nieto’s belangrijkste verkiezingsbeloften was de oorlog tegen de drugsmaffia. Door drugsgeweld zijn sinds 2006 85.000 mensen omgekomen in Mexico.