MH370 is ‘luchtvaartraadsel’

Sinds zaterdag wordt gezocht naar een toestel van Malaysia Airlines dat zonder alarmsignalen van de radar verdween. Sindsdien zijn er alleen vragen bijgekomen.

Azharuddin Abdul Rahman kon zijn verbazing en radeloosheid vandaag nauwelijks verbergen. „Dit is een luchtvaartraadsel dat zich nog nooit heeft voorgedaan'', zei de directeur van de Maleisische luchtvaartautoriteit vandaag meerdere keren op een persconferentie in Kuala Lumpur. „We onderzoeken alle invalshoeken, maar we moeten eerst het vliegtuig vinden”, zei hij. Een ontploffing op grote hoogte, een terroristische aanval of een kaping, Azharuddin Abdul Rahman moet bekennen dat de autoriteiten geen flauw idee hebben wat er met vlucht MH370 is gebeurd, drie dagen nadat de Boeing 777-200 van Malaysia Airlines ergens tussen Maleisië en Vietnam van de radar is verdwenen. „Elk uur, iedere seconde speuren wij alle delen van de zee af. Brokstukken, laat staan het toestel, zijn nog niet gevonden”, aldus Abdul Rahman. Niet alleen in de Zuid-Chinese Zee, maar ook in de Straat Malakka aan de westkant van Maleisië wordt gezocht naar sporen van het vliegtuig.

Luchtvaartexperts kunnen er nauwelijks met hun verstand bij: moderne vliegtuigen van veilige maatschappijen vallen niet van tien kilometer hoogte uit de lucht. Volgens fabrikant Boeing hebben alle 777’s wereldwijd (meer dan 1.100 toestellen) ruim 5 miljoen vluchten gemaakt sinds het eerste toestel opsteeg in 1995. De verdwijning van vlucht MH370 is de eerste keer in bijna twintig jaar dat een Boeing 777 is neergestort middenin een vlucht.

Uit statistieken van ICAO, de internationale organisatie voor burgerluchtvaart, blijkt dat slechts 9 procent van de serieuze ongelukken plaatsvindt op kruishoogte. Landen en opstijgen zijn relatief gevaarlijk, maar hoog vliegen niet. Een Boeing 777 zit vol zenders die de voortgang van de vlucht meten en gegevens sturen naar het controlecentrum. Als er sprake was geweest van motorpech of een mankement waarbij de piloten enige tijd hadden om te reageren, dan hadden ze de problemen via de radio gemeld. Omdat dat niet is gebeurd, denken experts dat het probleem zich snel heeft ontwikkeld.

Eveneens is het raadselachtig dat vlucht MH370 vooralsnog onvindbaar is. Het toestel bevond zich in een druk deel van de driehoek die wordt gevormd door de luchthavens van Bangkok, Singapore en Kuala Lumpur, de grote hubs van Zuidoost-Azië. Toch is er drie dagen na de verdwijning nog geen definitief bewijs dat het vliegtuig in zee is gestort.

De mysterieuze verdwijning houdt Azië bezig. Het economische wonder dat zich in Azië voltrekt is voor een belangrijk deel gekoppeld aan de luchtvaart. Grote toestellen van Boeing en Airbus verbinden de Aziatische metropolen. Met maatschappijen als Malaysia Airlines, Singapore Airlines en Cathay Pacific vliegen zakenmensen het continent over, ontsnappen Chinese rijken op Maleisische stranden aan de luchtvervuiling in eigen land en trekken studenten door Azië op zoek naar avontuur.

De reactie op de mysterieuze verdwijning van MH370 is heftig. In Kuala Lumpur bidden mensen op straat. In Indonesië worden sms-berichtjes als kettingbrieven verstuurd met de oproep geld te doneren aan slachtoffers. Filippijnse, Chinese en Maleisische marineschepen staken even hun kat- en muisspel in de Zuid-Chinese zee om te zoeken naar wrakstukken.

Nationale noodtoestand in China

Onder de 239 vermisten bevinden zich 153 Chinezen. De autoriteiten in China behandelen de verdwijning dan ook als een „nationale noodtoestand” en stuurden twee oorlogsschepen naar de Zuid-Chinese Zee. Met Maleisië onderhoudt China relatief goede relaties, zeker vergeleken met de Filippijnen en Vietnam. De Chinese premier Li Keqiang beloofde zaterdag telefonisch allerlei vormen van hulp aan de Maleisische premier Najib Razak. Maar de oorlogsschepen zullen op zijn vroegst vandaag arriveren in het gebied, waar een internationale zoekactie op gang is gekomen.

Het was niet duidelijk of de Chinese marine en de kustwacht daadwerkelijk samenwerken met de marines van de VS, Vietnam en Maleisië. Als gevolg van de spanningen over de Chinese claims op grote delen van de Zuid-Chinese Zee hebben de marines nooit samengewerkt of plannen ontwikkeld voor gezamenlijke zoekacties. Volgens de Maleisische autoriteiten doen inmiddels 34 schepen en 40 vliegtuigen uit verschillende landen mee aan de zoektocht.

De aandacht is ook gericht op twee passagiers die reisden met Italiaanse en Oostenrijkse paspoorten die gestolen bleken te zijn in Thailand. De tickets van deze passagiers zijn een dag voor vertrek samen gekocht, blijkt uit gegevens van Malaysia Airlines. De twee passagiers zouden van Beijing via Schiphol doorvliegen naar Kopenhagen en Frankfurt. Zahid Hamidi, de Maleisische minister van Binnenlandse Zaken, heeft stevige kritiek op de paspoortcontrole in Kuala Lumpur. Uit videobeelden blijkt dat de mannen Aziatische gelaatstrekken hebben. „Hoe kunnen twee mannen die er Aziatisch uitzien maar op Italiaanse en Oostenrijkse paspoorten reizen zo maar doorgelaten worden?”, vroeg Zahid Hamidi zich vandaag af. Dat twee mannen met gestolen paspoorten aan boord waren kán duiden op een terroristische daad. Maar de twee kunnen net zo goed drugssmokkelaars zijn.

Interpol zegt dat de twee paspoorten als gestolen waren geregistreerd. De douane in Kuala Lumpur had dit kunnen zien in een database met 40 miljoen gestolen paspoorten maar verzuimde die controle. Volgens Interpol kunnen jaarlijks één miljard passagiers in het vliegtuig stappen zonder dat hun paspoort zorgvuldig wordt gescreend.

    • Melle Garschagen