Uitgevers zitten altijd goed: óf de lezer óf de auteur betaalt

Robbert Dijkgraafs filippica tegen de grote wetenschappelijke uitgeversconcerns (Wetenschap, 1-2 maart) is mij uit het hart gegrepen, maar hij vergeet een belangrijk aspect: open access wordt ook door deze uitgevers mogelijk gemaakt. Maar: daar moet de auteur dan wel voor betalen! En dat is niet gering, zo’n 1000 tot 2000 euro per artikel is heel gewoon. Dus de uitgevers zitten altijd goed: als de lezer niet betaalt, doet de auteur dat wel. De enige manier om daar onderuit te komen is te publiceren via onafhankelijke open access tijdschriften. En die zijn er nu ook volop, maar vraag niet naar de kwaliteit. In de medisch-biologische sector is eigenlijk alleen PLOS ONE goed. De rest (inclusief sommige tijdschriften van de grote uitgevers) is vaak van zeer dubieus gehalte. Het probleem zit in het opbouwen van een goed peer review systeem. Daarin hebben de grote uitgevers nog een grote voorsprong. Maar zelfs als het lukt om meer goede open access tijdschriften van de grond te krijgen, dan nog moet het peer review systeem betaald worden. Dus of de financiers van wetenschappelijk onderzoek nu de onderzoeker betalen voor het open access publiceren, of bibliotheken betalen voor tijdschriftabonnementen, het systeem kan niet gratis zijn. Toch blijft het vreemd dat onderzoekers al het werk doen en dan nog moeten betalen voor de publicatie van hun werk. Daar staat tegenover dat dit dan wel door een kwaliteitszeef van peer review is gegaan.

    • Dirk Roos