Nederlandse data mogelijk gebruikt in war on terror

Telecommunicatie die door de Nederlandse inlichtingendienst MIVD is onderschept, speelt een belangrijke rol bij Amerikaanse terreuroperaties in de Hoorn van Afrika. Dat blijkt uit documenten van klokkenluider Edward Snowden, die zijn ingezien door deze krant. Bij deze acties in Somalië liquideren de Amerikanen ook terrorismeverdachten met onbemande vliegtuigen, zogeheten drones. Defensie kan niet uitsluiten dat Nederlandse inlichtingen hierbij worden gebruikt.

Overheidsbronnen bevestigen dat Nederlandse inlichtingendiensten al sinds 2006 structureel onderschepte telecommunicatie uitwisselen met de Amerikaanse NSA. Het gaat hierbij om zogeheten metadata van vele tientallen miljoenen telefoongesprekken, faxen, en sms’jes.

De afgelopen maanden ontstond in Nederland grote commotie rond de herkomst van 1,8 miljoen telefoongesprekken die in Nederland waren onderschept. Vorige maand moest minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) erkennen dat deze gesprekken door Nederland zelf zijn verzameld en gedeeld met de NSA.

Twee nieuwe documenten laten zien dat een groot deel van de Nederlandse inspanningen gericht is op Somalië. De militaire inlichtingendienst MIVD onderschepte de afgelopen jaren vanuit het Friese Burum vele miljoenen telefoongesprekken van Somaliërs. Deze data deelde de MIVD met de Amerikaanse NSA, onder meer in het kader van de antipiraterijmissie Ocean Shield. Omgekeerd gaf de NSA speciale interceptietechnologie aan de Nederlanders om op zee inlichtingen te verzamelen. Dankzij deze intensieve samenwerking kon de marine in 2012 een Pakistaans vrachtschip bevrijden van piraten, zo laten de documenten zien.

Een woordvoerder van het ministerie van Defensie zegt dat „inlichtingen een wezenlijke bijdrage hebben geleverd aan het succes van de anti-piraterijmissie voor de kust van Somalië.” Over het gebruik van Nederlandse inlichtingen voor het uitvoeren van drone-aanvallen, zegt de woordvoerder: „Als die data al worden gebruikt, zal dat in zeer beperkte mate zijn.”

De Nederlandse inlichtingen blijken voor de Amerikanen interessant. Waar de Nederlanders een goede informatiepositie hebben ten aanzien van Somalië, hebben de Amerikanen dat niet. In een van de documenten schrijft de NSA: „De piraten zijn overschakeld naar operaties op het land. De NSA heeft geen toegang tot het lokale [telefoon] netwerk.” De MIVD heeft dat wel, zo schrijft de NSA.

    • Huib Modderkolk
    • Steven Derix En