In de ruimte zijn Russen en Amerikaan wel beschaafd

De Amerikaan Donald Pettit en de Rus Oleg Kononenko, op weg naar het ISS. Foto Reuters

Kleine irritaties over toiletbezoek. Veel erger zijn de conflicten tot nu toe niet geworden tussen Russen en Amerikanen in het Internationale Ruimtestation (ISS). In 2003 begon Rusland heffingen te vragen voor het vervoeren van buitenlandse astronauten. En in 2009 werd de Russische kosmonauten aan boord van het ISS geadviseerd alleen hun eigen ruimtetoilet te gebruiken. Ook de Amerikaanse fitnesstoestellen en maaltijden bleken alleen voor staatsburgers van de VS beschikbaar te zijn. Een ander incident was er in 2008, toen een computervirus vanaf een Russische laptop het computersysteem van het ISS besmette. Het is allemaal in der minne geschikt. Kosmonaut Padalka verklaarde in 2009 dat zijn bemanning letterlijk en figuurlijk boven de aardse meningsverschillen stond. „Wij zijn volwassen, goedgemanierde mensen, die hun eigen hersenen kunnen gebruiken om een normale relatie te kweken. Politici en bureaucraten worden het niet eens, kosmonauten en astronauten wel. Mijn Amerikaanse collega bestelt gewoon een extra portie voor mij.”

Maar toch, er is nu grotere spanning dan ooit tussen de VS en Rusland, over de situatie in Oekraïne. Bij de presentatie van het Amerikaanse ruimtebudget op dinsdag rees dan ook de vraag of de toekomst van de internationale ruimtevaart in gevaar is. Charles Bolden, de directeur van de Amerikaanse ruimteorganisatie NASA, reageerde laconiek.

Mensen vergeten dat wij het ISS nu al 13 jaar onafgebroken bemannen, ondanks meerdere internationale crises, zoals die in Georgië. Het project bestaat uit mensen met verschillende culturele achtergronden. Geluiden gaan zelfs op om het ISS te nomineren voor de Nobelprijs voor Vrede.”

De gezamenlijke belangen zijn groot, waardoor het onwaarschijnlijk lijkt dat eventuele sancties het ruimteprogramma zullen treffen. Een Republikeinse wetenschapswoordvoerder in het Huis van Afgevaardigden, Lamar Smith, dringt er wel op aan om op lange termijn minder afhankelijk te worden van de Russische ruimtevaart. De Amerikanen zouden door een langdurig diplomatiek conflict hun lift naar de ruimte kunnen kwijtraken. Nadat de Space Shuttle in 2011 zijn laatste vlucht maakte, is Rusland het enige land uit het ISS-bondgenootschap dat nog bemande raketten lanceert. NASA probeert deze afhankelijkheid te doorbreken door te investeren in een aantal bedrijven die commerciële ruimtereizen vanaf 2017 mogelijk willen maken.

    • Lucas Ellenbroek