Ga op schoolreis naar het dierproevenlab

Wij hebben de omgang met dieren aan anderen uitbesteed. We brengen in Nederland elk jaar ruim 550 miljoen stuks vee voort. Die worden door enkele tienduizenden mensen gefokt, gevoerd, vervoerd, gemolken en geslacht. De consument ziet dichte staldeuren, pakken vla en worst in plastic – en voelt zich daar comfortabel bij. De boer houdt open boerderijdag, maar niet tijdens het biggen castreren.

En zo blijven ook de 0,6 miljoen proefdieren buiten beeld. Jawel, de overheid is redelijk op de hoogte. Proefdiermensen vullen trouw hun rapportages in. Hoeveel dieren ze gebruiken. Voor welk type onderzoek. En hoeveel ‘ongerief’ die dieren hebben. Dat is proefdierjargon voor ‘pijn, lijden, ongemak of blijvend letsel’.

De meeste mensen willen dat helemaal niet weten. Vorig jaar bleek dat het ministerie al twee jaar niet had gepubliceerd wie in Nederland een vergunning kregen om dierproeven te doen. Foutje. Maar niemand had daar om gevraagd.

Voor proefdiermensen is dat gebrek aan interesse geruststellend. Ze voelen de hete adem van een kleine groep inwoners die wél precies wil weten wat er met proefdieren gebeurt: radicale dieractivisten. In 2008 kregen lokale politici in Venray nog dreigmails vanwege het plan om een proefdiercentrum in de gemeente te bouwen.

Het afgelopen jaar was het rustig aan dat front, op een paar vrijgelaten honden na.

En nu? Tijd om open dagen te houden in het proefdierverblijf? Kan geen kwaad. Een schoolklas is best bestand tegen een kast vol ratten, in doorzichtige plastic bakken met zaagsel. Vertel dan ook dat bij die ratten elke week bloed wordt geprikt uit hun staart. Misschien mag de klas volgend jaar ook naar de vleeskuikenboerderij. Geheimzinnigheid kweekt misverstanden.

Nog belangrijker is openheid bínnen de muren. De reflex om proefdierwerk binnenskamers te houden, bemoeilijkt ook de onderlinge controle en discussie. Terwijl juist daardoor verbeteringen tot stand komen. Hoe maken jullie dat type genetisch gemodificeerde muis? Hoeveel muisjes moet je dan ‘euthanaseren’?

Of: we willen geen allergietests met cavia’s doen maar we worden ertoe verplicht, wat nu? In deze wetenschapsbijlage komen proefdiermensen aan het woord die al jaren vinden dat ze nutteloze allergietesten op cavia’s doen. Elk jaar beschreven ze dat in hun openbare jaarverslag. Ze hoopten dat iemand het zou lezen.

De nieuwe proefdierwet, die nu bij de Eerste Kamer ligt, voorziet in maar liefst twee nieuwe centrale instanties voor toezicht en discussie. Het vorige week gepresenteerde plan van aanpak voor dierproeven leunt zwaar op die commissies. Maar het belangrijkste kan die wet niet regelen: dat proefdiermensen die twijfelen, die commissies zelf opbellen.

    • Hester van Santen