Epo kan ook in het lab worden getest, dieren geven variabele resultaten

Wat: Bloedtests bij muizen om de kwaliteit van epo te testen

Uitgevoerd want: bestaande diervrije test wordt niet ingevoerd

Hoeveel: tientallen muizen per test; totale aantal onbekend

„Dierproeven voor de productie van epo worden nog steeds gedaan. Niet omdat ze zo goed zijn, maar omdat het systeem conservatief is.” Dat zegt Marlous Kooijman, die gespecialiseerd is in geneesmiddeleninnovatie. In december promoveerde ze in Utrecht.

Epo (erythropoëtine) werd vooral bekend uit de wielrennerij, maar is een medicijn tegen bloedarmoede. Het is een menselijk hormoon dat de aanmaak van rode bloedcellen stimuleert. Epo wordt in genetisch gemodificeerde celkweken geproduceerd. De werkzaamheid verschilt naar gelang de kwaliteit van de cellen, en moet dus bij elke productieronde worden gecontroleerd.

Dat gebeurt al sinds de introductie van epo in de jaren negentig met muizenproeven. Bij de tests krijgen muizen epo ingespoten en wordt de toename van hun rode bloedcellen gemeten. Die test werd in 1999 vastgelegd in de EU-regels voor medicijnproductie. Zonder grondige evaluatie, aldus Kooijman.

Die muizentests zijn onnauwkeurig. Een ampul met naar opschrift 2.000 werkzame eenheden epo kan door die testvariatie in werkelijkheid 1.600 tot 2.500 eenheden bevatten, mat een Duitse fysioloog eens.

Sinds 1999 bestaat er ook een in vitro-test, zonder dieren dus, legt Kooijman in haar proefschrift uit. Maar die is nooit ingevoerd. Het Europese directoraat voor geneesmiddelenkwaliteit deed de afgelopen jaren wel pogingen om de labtest ingevoerd te krijgen, maar die liepen stuk.

Uit negen interviews leidt Kooijman af waarom: de autoriteiten hielden vast aan de dierproef als gouden standaard. „Men moest bewijzen dat de labtest de dierproef kon vervangen.” En dat bewijs was ‘technisch onmogelijk’ te leveren, aldus de geïnterviewden. Hoe vergelijk je de resultaten van een labtest met die van een dierproef die op een heel andere manier werkt én variabele resultaten geeft?