Strafhof veroordeelt Congolese krijgsheer

Veroordeling toont succes aanpak Bensouda

Het Internationaal Strafhof in Den Haag heeft vanochtend de voormalige Congolese krijgsheer Germain Katanga veroordeeld wegens medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden, in 2003 begaan in het noordoosten van Congo. Hij is schuldig bevonden aan onder meer de moord op burgers en plunderingen in het dorp Bogoro, waar tweehonderd mensen om het leven kwamen. De strafmaat wordt later bepaald.

Maar Katanga werd vrijgesproken van verkrachting, seksueel geweld en de inzet van kindsoldaten. De rechters achtten niet bewezen dat hij volledige controle had over zijn militie. Katanga (35) was commandant van de FRPI, een van de tribale milities en gewapende roversbendes die in de nasleep van de tweede Congolese oorlog huishielden in de diamantrijke regio Kivu.

Voor hoofdaanklager Fatou Bensouda is de veroordeling een belangrijke zege. Het vonnis tegen Katanga is pas de tweede straftoewijzing van het Strafhof, sinds dat in 2002 actief werd. Het eerste vonnis werd twee jaar geleden uitgesproken tegen Thomas Lubanga, evenals Katanga een voormalige militieleider uit Congo. Lubanga werd veroordeeld tot veertien jaar cel.

Katanga was aangeklaagd met Mathieu Ngudjolo Chui, een andere militieleider die in 2012 werd vrijgesproken. Hij stond ook terecht voor de aanval op Bogoro. In dat vonnis kritiseerden de rechters de aanklagers wegens gebrekkige bewijsvoering. Ze hadden de plek van de aanval niet bezocht en niet gecontroleerd wat de getuigen hadden kunnen zien. De rechters hebben de zaken tegen Chui en Katanga uit elkaar getrokken en de aanklagers een jaar gegeven om meer bewijs te verzamelen tegen Katanga.

De gebrekkige bewijsvoering had te maken met de werkwijze van Bensouda’s voorganger Luis Moreno-Ocampo. Hij werkte met kleine onderzoeksteams, die onder grote tijdsdruk stonden. Hierdoor moesten ze veel gebruik maken van tussenpersonen bij contacten met getuigen. In het proces tegen Lubanga werd de hoofdaanklager hiervoor op de vingers getikt. De rechters verwierpen enkele getuigenissen omdat ze door tussenpersonen onder druk waren gezet.

De veroordeling van Katanga laat zien dat Bensouda’s aanpak vruchten afwerpt. Na haar aanstelling twee jaar geleden gaf Bensouda toe dat de onderzoeksstrategie te wensen overliet. Ze vroeg om extra geld voor meer forensische experts en andere onderzoekers. Zo probeerde ze de effectiviteit van haar onderzoeksteams te verbeteren.

In totaal zijn zeven Congolese krijgsheren aangeklaagd. Twee zijn er nu veroordeeld, twee zijn er vrijgesproken en één is voortvluchtig. Tegen twee verdachten loopt het proces nog of moet het nog beginnen.