Waarom nu pas deze film?

Waarom liet de Nederlandse film de Opstand en de Gouden Eeuw een eeuw lang links liggen? Inspirerende helden en spannende verhalen genoeg, maar de horizon beperkte zich tot Tweede Wereldoorlog en sociaal, koloniaal of socialistisch drama uit de negentiende en twintigste eeuw.

Dat lag deels aan dedain voor vaderlands heldendom in de jaren zestig, toen de Nederlandse film herrees. Maar meer nog aan te krappe budgetten. Opstand en Gouden Eeuw vereisen dure kostuums, rekwisieten, decors en figuranten. Anders riekte het, zoals in miniserie Willem van Oranje (1984), al snel naar soap en bordkarton.

Dus bleef het, naast wat gefilmde tableaux vivants uit 1913, bij één Willem van Oranje in 1934. Gelanceerd als Nederlands eerste geluidsfilm, werd dat een flop: Nederland zag liever de Jordaanlol van De Jantjes. In het buitenland was er vaak meer geld voor vaderlandse geschiedenis. Zo schonken de Duitse bezetters ons in 1942 een ‘biopic’ over Rembrandt, en waren er onlangs Britse films over Rembrandt (Nightwatching, 2007) en Johannes Vermeer (Girl with the Pearl Earring, 2003).

Begin deze eeuw, toen we weer trots werden op Nederland, begon het tij te keren. In De Scheepsjongens van Bontekoe (2007) stond de VOC niet langer voor koloniale roofzucht, en in 2011 trok Eyeworks onverwachts volle zalen met het vaderlandse survivaldrama Nova Zembla. Daarna durfde het Filmfonds het ook aan met Kenau.

Door internationalisering en digitalisering zijn krappe budgetten nu minder problematisch. Zo week Kenau uit naar het fiscaal aantrekkelijke Boedapest, werd de historische skyline van Haarlem digitaal ingeplakt en het Spaanse leger opgepimpt met softwaresoldaatjes van Weta Digital, bekend van The Lord of The Rings. Volgend jaar volgt Michiel de Ruyter. De Nederlandse regisseur Roel Reiné, maker van talloze B-films in Hollywood, wil voor 8 miljoen euro een mengsel van politieke thriller en oorlogsfilm maken over ‘Bestevaer’ in zijn oude rol van de volkse en vrome zeeheld. Reiné mikt op liefst 50 minuten aan zeeslagen, op te nemen bij Texel. Een Oekraïense studio moet dertig Nederlandse marinevaartuigen daarna digitaal omtoveren tot geloofwaardige zestiende-eeuwse fregatten.

    • Coen van Zwol