Europese top onder druk over sancties

De EU legt 11 miljard op tafel voor Oekraïne. Vandaag zal blijken hoe ver de landen gaan met sancties tegen Rusland.

Onbekende militairen, vermoedelijk Russen, gisteren in Perevalnoje op de Krim. Foto Reuters

Terwijl de crisis rondom Oekraïne geen tekenen van de-escalatie vertoont, komen EU-leiders vandaag in Brussel bijeen voor een buitengewone top. Ze staan onder grote druk om te beslissen over sancties tegen Rusland wegens het binnenvallen van de Oekraïense Krim. Een poging om een dialoog op gang te brengen tussen Moskou en Kiev mislukte gisteren in Parijs.

Het Russische parlement, de Doema, werkt aan tegensancties. De activa van Europese en Amerikaanse bedrijven in Rusland kunnen worden „bevroren”, zei een Russische senator gisteren. Vooral Duitsland, dat op energiegebied nauw samenwerkt met Gazprom, maakt zich grote zorgen over dat scenario en probeert de diplomatie gaande te houden.

Maandag nog dreigden EU-ministers van Buitenlandse Zaken met gerichte sancties tegen Rusland als het de crisis niet snel de-escaleert. Het gaat in eerste instantie om beperkte maatregelen, zoals het stopzetten van onderhandelingen over een versoepeling van het Europese visa-regime. Als Rusland geen goede wil toont, waarschuwden de ministers, volgen gerichte sancties, zoals een inreisverbod voor Russische beleidmakers.

Van Russische toegeeflijkheid is nog geen sprake. De Russische minister Sergej Lavrov van Buitenlandse Zaken ontmoette gisteren in Parijs zijn Amerikaanse ambtgenoot Kerry en verschillende Europese diplomaten. Maar hij weigerde de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken te ontmoeten. „Wie is dat?”, zei Lavrov, die opnieuw herhaalde dat de nieuwe regering in Oekraïne „onwettig” is. De Oekraïense premier Jatsenjoek is vandaag te gast op de EU-top. Kerry praat vandaag verder met Lavrov in Rome.

11 miljard

Gisteren stelde de Europese Commissie Oekraïne de komende jaren in totaal 11 miljard euro aan EU-hulp in het vooruitzicht. Het is een veelvoud van wat eind vorig jaar nog aan Europese steun op tafel lag. Brussel wil met de miljardensteun voorkomen dat de regering in Kiev door de Russische interventie en door de grote financiële problemen, geen kans krijgt om de situatie onder controle te krijgen.

In de Tweede Kamer is gisteren een motie van de SP verworpen waarin het kabinet werd opgeroepen „krachtig afstand” te nemen van het voorstel van de Commissie 11 miljard beschikbaar te stellen voor Oekraïne.

Het hulppakket is niet zonder voorwaarden. „We gaan niet zomaar geld dumpen in Oekraïne”, aldus een EU-functionaris. Kiev moet aantonen dat het economische hervormingen gaat doorvoeren, onder meer door hierover concrete afspraken te maken met het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Het pakket, dat EU-lidstaten nog moeten goedkeuren, bestaat onder meer uit 1,6 miljard euro aan ‘macro-economische steun’, waarbij de EU haar eigen kredietwaardigheid op financiële markten inzet om leningen voor noodlijdende landen af te sluiten. In november kreeg de intussen afgezette president Viktor Janoekovitsj veel minder aangeboden: 610 miljoen euro. Oekraïne moet zulke leningen terugbetalen.

Als het aan de Europese Commissie ligt, krijgt Oekraïne daarnaast voor 1,4 miljard euro aan subsidies, om noodzakelijke hervormingen en moderniseringen door te voeren, bijvoorbeeld van het justitiële apparaat.

Via onder meer de Europese Investeringsbank komt nog eens 8 miljard euro los aan leningen. De Commissie stelt bovendien voor om importtarieven voor industriële en agrarische producten uit Oekraïne versneld en eenzijdig op te heffen. Dat scheelt Oekraïense bedrijven per jaar naar schatting 900 miljoen euro aan heffingen.

Vandaag moet blijken hoever de EU, die voor een kwart afhankelijk is van Russisch gas, bereid is te gaan met eventuele sancties. De Russische bezetting van de Krim bracht EU-landen in de afgelopen dagen weliswaar nader tot elkaar, maar de eerste tekenen van verdeeldheid zijn ook alweer zichtbaar.